Nederlandse taxatiediensten onder de loep: Kwaliteitsborging door collegiale toetsing
Nederland is in taxatieland een bijzonder land. Niet alleen omdat het planologisch complex maken van zelfs een fietsenstalling mogelijk is, maar ook omdat iedere professionele taxatiedienst van een Register-Taxateur in beginsel wordt voorzien van een plausibiliteitsverklaring. Een tweede taxateur kijkt mee en verklaart dat het rapport begrijpelijk, aannemelijk en geloofwaardig is. NRVT omschrijft de plausibiliteitstoets terecht als een instrument tussen vakmanschap en valkuil: bedoeld om vertrouwen te geven in het economisch en maatschappelijk verkeer, meldt Nieuws Impuls.
Een extra paar ogen
Het principe van collegiale toetsing is tamelijk uniek. In veel landen is de taxateur vooral zelf verantwoordelijk voor zijn oordeel, terwijl Nederland een systeem heeft waarin deze toetsing structureel onderdeel is van de kwaliteitsborging. Dit systeem kent echter ook nadelen: het kost tijd, verhoogt de kosten en vraagt zorgvuldigheid rondom vertrouwelijkheid, dossierdeling en onafhankelijkheid. Dit geldt met name bij gevoelige taxaties of geschillen, waar een externe professional niet vanzelfsprekend meekijkt.
Desondanks weegt het voordeel van betere taxaties doorgaans zwaarder. Dit is vooral het geval als de plausibiliteitstoets functioneert als vakinhoudelijke controle en niet als een administratieve formaliteit. De praktijk leert dat het ongezien afstempelen steeds minder voorkomt, vooral na de invoering van NRVT meer dan tien jaar geleden.
Water waarderen
Recentelijk was er een taxatie van een bijzonder object: een perceel water waarvan de huurwaarde moest worden geschat. Commerciële activiteiten waren toegestaan, maar feitelijke exploitatie ontbrak nog. De locatie was goed, maar niet optimaal, en referenties waren nauwelijks beschikbaar. Dit maakte het tot een taxatie waarbij de markt geen duidelijke prijs aanbood.
In zo’n situatie is het van cruciaal belang dat de taxateur niet ondoordacht oordeelt, maar goed nadenkt over de gebruiksmogelijkheden en aannemelijke exploitatiecapaciteit.
Plausibiliteit als vakgesprek
De waarde van de plausibiliteitsbeoordeling manifesteerde zich niet in een handtekening onder het rapport, maar in het gesprek dat eraan voorafging. De controlerende taxateur las kritisch mee, stelde vragen en benoemde onzekerheden die niet eenvoudig konden worden weggenomen. Deze punten zijn gezamenlijk besproken, zelfs op een zaterdagochtend, wat de betrokkenheid benadrukt.
Dit is precies waar plausibiliteit voor bedoeld is: niet als een examen of hinderpaal, maar als professioneel tegenwicht. Binnen de vastgoedwereld zijn er voldoende professionals die geloven dat ze de wijsheid in pacht hebben. De ervaring leert dat goede taxaties profiteren van twijfel, tegenspraak en collegiale scherpte.
Een goede taxateur durft zich kwetsbaar op te stellen en kijkt verder dan de collega naast zich. Soms zijn de beste inzichten te vinden een paar straten verderop of in een andere stad.
Daarnaast hanteren sommige banken eigen regels die de kwaliteit van taxaties niet altijd ten goede komen. Maar wie ben ik? Slechts een eenvoudige taxateur met een bijzondere casus. Gelukkig zorgt een goede plausibiliteitstoets ervoor dat zelfs een vreemde eend in het water meestal recht zwemt.
De kunst van het taxeren
Taxeren is een vak apart. Joost Gijsbers van Stima Valuation & Advisory, een bureau voor complexe waarderingsvraagstukken, legt elke maand aan de hand van een voorbeeld uit waar een taxateur tegenaan kan lopen.
