De woningmarkt in Nederland kampt met een aanzienlijke crisis, waardoor de mogelijkheden van leegstandbeheer steeds meer politieke aandacht krijgen. Dit blijkt uit het jaarlijkse sectoronderzoek, waaruit blijkt dat leegstandbeheerders zoals Livable steeds vaker worden gehoord en geraadpleegd door de overheid. In steden als Amsterdam en Utrecht zijn er nu strikte regels ingevoerd waarbij eigenaren van woningen die langer dan zes maanden leegstaan, verplicht zijn dit te melden. Het niet naleven van deze regels kan leiden tot aanzienlijke boetes, meldt Nieuws Impuls.
De voortdurende woningnood heeft de overheid gevoelig gemaakt voor manieren om bestaande vastgoedvoorraad beter te benutten. Ad Hoc constateert dat er elke drie dagen gemiddeld een pand wordt gekraakt, wat de dringende behoefte aan effectieve leegstandbestrijding onderstreept. Het beleid heeft ook bijzondere aandacht gekregen voor alternatieve verhuur zoals hospitaverhuur, waarbij Amsterdam nu huurinkomsten voor hospitaverhuurders niet meer in mindering brengt op de bijstandsuitkering.
Lange wachtlijsten
Er is een aanzienlijke toename in de vraag naar tijdelijke woningen, met wachttijden die langer zijn dan vorig jaar. OAK Management rapporteert dat alle groepen woningzoekenden inmiddels op hun wachtlijst staan. Leegstandbeheerders richten zich op specifieke doelgroepen, waaronder studenten die tijdelijk onderdak vinden in oude universiteitsgebouwen in Leiden, goed voor circa 20.000 m². Starters hebben mogelijkheden via Totalus in het Westlandse Monster en andere locaties.
Een significante groep die ondersteuning zoekt zijn Oekraïense vluchtelingen en statushouders. Leegstandbeheerders zoals Monoma en HOD Leegstandbeheer bieden tijdelijke onderkomens in samenwerking met lokale gemeenten en het COA. Een opmerkelijk project is Soza in Den Haag, waar momenteel vijfhonderd Oekraïners en een mix van studenten en statushouders wonen.
Voordelige werkruimte
De leegstandbeheerders bieden ook oplossingen voor kleine ondernemers die op zoek zijn naar betaalbare werkruimte. Creatieve ondernemers kunnen bijvoorbeeld gebruikmaken van de voormalige universiteitsbibliotheek aan het Singel in Amsterdam, terwijl in Utrecht tijdelijke werkruimtes zijn gecreëerd in een universiteitsgebouw voor een pop-up kerstkringloopwinkel.
Grote impact wetgeving
Ondanks het toenemende tekort aan woningen blijven vastgoedbeheerders een aanzienlijk aantal panden beheren, waaronder appartementen in gebouwen die voor sloop zijn aangeduid. Alvast Leegstandsbeheer beheert bijvoorbeeld diverse appartementen in Amsterdam-Zuidoost en Katwijk aan Zee, vaak in afwachting van nieuwe huurders. De wetgeving van Hugo de Jonge, evenals veranderingen in Box 3, hebben een aanzienlijke impact op de sector, zoals OAK Management opmerkt.
Vertragingen in de transformatie van gebouwen door langdurige vergunningstrajecten zijn ook een probleem. Dit is zichtbaar bij grachtenpanden aan de Amsterdamse Herengracht, die momenteel niet als woning kunnen worden bestemd. In Den Haag ondervindt de eigenaar van de Valkenboskerk vertraging door zeldzame vleermuizen die de transformatie naar appartementen belemmeren.
Bijzondere locaties
Secularisatie heeft geleid tot een toenemende beschikbaarheid van kerken in het vastgoedbeheer, net als oude scholen en zorginstellingen. Bijzondere locaties, zoals gevangenissen, wekken bijzonder veel interesse. Voorbeelden zijn de voormalige Bijlmerbajes in Amsterdam en het oude huis van bewaring aan het Wolvenplein in Utrecht, beheerd door Bewaakt & Bewoond.
Bredere dienstverlening
Vastgoedbeheerders verbreden hun diensten en bieden nu ook beveiliging aan. De Vastgoedbeschermer merkt een groei in de vraag naar beveiligingsdiensten van opdrachtgevers met kortdurende leegstand, wat een praktisch alternatief vormt voor antikraak of tijdelijke verhuur. Gapph Group heeft een toenemende vraag naar tijdelijke verhuur opgemerkt, terwijl de belangstelling voor antikraak begint af te nemen.
De meeste leegstandbeheerders beschouwen hun rol niet enkel als het vullen van vierkante meters, maar ook als het ondersteunen van starters en tijdelijke bewoners. 24/7 Vastgoedbeheer benadrukt het maatschappelijke aspect van hun activiteiten, terwijl Alvast erop wijst dat goede tijdelijke bewoners helpen de omgeving leefbaar te houden totdat er herontwikkeling plaatsvindt.
De nieuwere speler The Other Dogs beoogt bovendien een impuls te geven aan de buurt rondom hun panden, waarbij zorgondernemers tijdelijk onderdak vinden om de welzijnsdiensten voor wijkbewoners te bevorderen.
Gepubliceerd in PropertyNL Magazine nr. 12, 12 december 2025
