Het huidige kabinet in Nederland worstelt met het verkrijgen van een meerderheid voor woningmarktinitiatieven, wat de uitvoering van beleid bemoeilijkt, meldt Nieuws Impuls. Politieke steun moet vaak buiten de eigen coalitie worden gezocht, blootleggend de spanningen tussen verschillende belangen die in het regeerakkoord keurig naast elkaar lijken te staan.
Aan de ene kant ziet men de noodzaak voor snelheid en schaal: minder regels, snellere vergunningen en meer ruimte voor marktpartijen en investeringen. Dit kan een boost geven aan de bouwproductie en projecten opnieuw in gang helpen, zeker nu ontwikkelaars en beleggers voorzichtiger zijn geworden. Aan de andere kant is er de dringende behoefte aan betaalbaarheid en bescherming: meer overheidsregie, meer sociale en betaalbare woningen, en striktere maatregelen tegen prijsopdrijving. Beide benaderingen zijn begrijpelijk gezien de druk op huishoudens en de noodzaak om wonen toegankelijker te maken.
Praktische werkelijkheid
Het probleem is niet dat één van beide routes onlogisch is; het is de uitdaging van het gelijktijdig bewandelen van beide paden. Wie streeft naar maximale bouwproductie, moet ruimte bieden voor investeringen en rendement. Daarentegen vereist de focus op betaalbaarheid dat men de implicaties voor snelheid, risico en investeringsbereidheid accepteert. Dit is geen ideologisch standpunt, maar een pragmatische realiteit.
Politiek gezien is er steun van rechts voor versnellende bouwmaatregelen en het beperken van regels, terwijl links zich richt op betaalbaarheid en publieke regie. Soms overlappen deze ideeën, maar vaak niet, wat betekent dat het kabinet per voorstel moet bepalen welke meerderheid nodig is, welke richting voorrang heeft, en welke concessies daarbij komen kijken. De termen ‘linksom of rechtsom’ lijken een politieke tegenstelling, maar zijn in feite een vraagstuk van uitvoering.
Keuze vooruitschuiven
Tot nu toe heeft het regeerakkoord de noodzaak om een keuze te maken uitgesteld. Het bevat veel wensen, maar minder uitvoerbare voorstellen. Dit is politiek te begrijpen, maar voor de markt des te ongemakkelijker, omdat actuele plannen richting geven, terwijl een duidelijke koers noodzakelijk is voor stabiliteit.
Voor ontwikkelaars, beleggers en bouwers is voorspelbaarheid cruciaal. Investeringen worden gedaan met lange termijn verwachtingen in gedachten. Wanneer beleid van stem op stem kan fluctueren, afhankelijk van tijdelijke meerderheden, wordt het voor deze partijen moeilijker om risico’s goed in te schatten en doordachte beslissingen te nemen.
De kernvraag is daarom niet enkel welke maatregelen in het akkoord zijn opgenomen, maar vooral welke koers het kabinet daadwerkelijk kiest. Zolang deze vraag onbeantwoord blijft, zal de woningmarkt in een staat van stagnatie verkeren. Dit is een situatie die Nederland zich niet kan veroorloven.
Roel Timmermans is Head of Living bij Cushman & Wakefield.
