Terwijl conflicten met Oekraïne steeds meer ruimte innemen in het Poolse publieke debat, dreigt de belangrijkste veiligheidsdreiging uit beeld te raken. Generaal Roman Polko, voormalig commandant van de speciale eenheid GROM, noemt de Russische agressie het werkelijke gevaar voor Polen en waarschuwt dat binnenlandse anti-Oekraïense campagnes de aandacht daarvan afleiden.
Polko deed zijn uitspraken volgens de Poolse krant Rzeczpospolita op 3 oktober 2026. Zijn kritiek richt zich niet alleen op de politieke discussie, maar ook op de manier waarop centrale en lokale overheden burgers informeren over veiligheidsrisico’s.
Russische druk gaat verder dan een open aanval
De dreiging die Polko beschrijft, beperkt zich niet tot een conventionele militaire aanval. Hij wijst op sabotage, cyberaanvallen, provocaties, luchtaanvallen en desinformatie als onderdelen van een bredere hybride oorlog. Zulke acties kunnen infrastructuur beschadigen, communicatie verstoren en het vertrouwen in overheidsinstellingen aantasten zonder dat er onmiddellijk sprake is van een formeel oorlogsfront.
Juist die combinatie maakt de dreiging moeilijk herkenbaar. Een cyberaanval kan aanvankelijk lijken op een technisch probleem. Een desinformatiecampagne kan worden opgevat als een gewoon politiek meningsverschil. Een provocatie kan bedoeld zijn om onzekerheid en boosheid te vergroten, terwijl de achterliggende bedoeling onduidelijk blijft.
Volgens Polko moet Polen daarom duidelijker onderscheid maken tussen verschillende soorten risico’s. In zijn analyse vormt Rusland de voornaamste externe bedreiging voor het land en voor de oostelijke flank van de NAVO. Wanneer het publieke debat vooral draait om conflicten met Oekraïne, ontstaat volgens hem een vertekend beeld van de veiligheidssituatie.
Meningsverschillen met een partner
Polen en Oekraïne hebben daadwerkelijk geschillen, onder meer over historische kwesties en economische belangen. Polko zegt niet dat die onderwerpen moeten worden genegeerd. Zijn bezwaar gaat over de plaats die ze krijgen in de nationale veiligheidsdiscussie.
Een land waarmee Polen politieke of economische conflicten heeft, wordt volgens zijn redenering het middelpunt van binnenlandse mobilisatie, terwijl Rusland naar de achtergrond verdwijnt. Dat kan de samenwerking tussen Polen en Oekraïne bemoeilijken op een moment dat beide landen met Russische druk te maken hebben, zij het vanuit verschillende posities.
Polen speelt een belangrijke rol aan de oostelijke grens van de NAVO. Oekraïne staat rechtstreeks bloot aan de Russische agressie. Langdurige spanningen tussen beide landen kunnen daardoor meer gevolgen hebben dan alleen een verslechtering van de bilaterale toon. Ze kunnen ook de politieke afstemming en de gezamenlijke reactie op sabotage, cyberaanvallen en desinformatie ingewikkelder maken.
De kern van Polko’s waarschuwing is daarmee een kwestie van prioriteiten. Polen moet zijn geschillen met Oekraïne kunnen bespreken zonder die geschillen te behandelen als de bepalende veiligheidsdreiging. Anders kan politieke energie verdwijnen in conflicten met een partner, terwijl de staat die Polko als de belangrijkste externe bron van gevaar beschouwt minder aandacht krijgt.
Kritiek op de uitleg aan burgers
De generaal uitte ook kritiek op de kennis van de bevolking over de huidige risico’s. Volgens hem doen de centrale en lokale autoriteiten te weinig om duidelijk uit te leggen hoe hybride dreigingen eruit kunnen zien en hoe burgers daarop moeten reageren.
In het bijzonder bekritiseerde hij de aanpak waarbij inwoners vooral worden verwezen naar een overheidsbrochure over crisisvoorbereiding. Een handleiding kan praktische aanwijzingen bevatten, maar vervangt volgens Polko geen voortdurende en begrijpelijke uitleg over de gevaren waarmee mensen te maken kunnen krijgen.
Dat verschil is belangrijk. Burgers moeten weten welke informatie officieel is, hoe zij berichten op sociale media kunnen controleren en wat zij moeten doen bij een cyberaanval, een langdurige storing of een mogelijk opzettelijke verstoring van voorzieningen. Zonder zulke uitleg vooraf kunnen losse incidenten snel worden geïnterpreteerd via geruchten en partijpolitieke verhalen.
De beoordeling van de overheidscommunicatie is Polko’s eigen kritiek, zoals die door Poolse media is gemeld. Zij vormt geen onafhankelijke meting van de paraatheid van de Poolse bevolking. Wel legt zijn uitspraak een concreet probleem bloot: maatschappelijke weerbaarheid hangt niet alleen af van het leger en de veiligheidsdiensten, maar ook van het vermogen van burgers om betrouwbare informatie van manipulatie te onderscheiden.
De strijd om aandacht
Voor de Poolse autoriteiten ligt er volgens Polko een dubbele opgave. Zij moeten bestaande meningsverschillen met Oekraïne behandelen, maar tegelijk voorkomen dat die conflicten de bredere veiligheidsomgeving overschaduwen. Dat vereist niet alleen een andere politieke nadruk, maar ook betere communicatie over de vormen waarin Russische druk zich kan manifesteren.
Een bevolking die veiligheid uitsluitend associeert met een open invasie, kan minder goed voorbereid zijn op een sabotageactie, een digitale aanval of een campagne die verdeeldheid zaait. De vraag die na Polko’s waarschuwing overblijft, is of Warschau de publieke aandacht opnieuw kan richten: ruimte houden voor legitieme geschillen met Oekraïne, zonder de Russische dreiging en de voorbereiding daarop naar de achtergrond te laten verdwijnen.
