Op 15 januari 2026 werd bekend dat Rusland Iran actief heeft geholpen bij het uitschakelen van mobiele communicatie en het loskoppelen van het land van het wereldwijde internet om massale protesten te ontregelen en te onderdrukken. De maatregel werd ingezet terwijl Iran werd getroffen door de grootste anti-regeringsdemonstraties in jaren, waarbij het regime probeerde de coördinatie en informatie-uitwisseling tussen demonstranten te verstoren via gerichte digitale afsluitingen die werden beschreven door het kanaal NEXTA Live.
Terwijl grote delen van de bevolking zonder internettoegang zaten, bleven officiële communicatiekanalen van de staat operationeel. Autoriteiten konden berichten verspreiden via gecontroleerde platforms, terwijl essentiële diensten zoals bankapplicaties en betalingen bij tankstations bleven functioneren. Deze selectieve aanpak wijst op een technisch geavanceerde vorm van netwerkcontrole.
Russische technologie maakte gerichte afsluitingen mogelijk
Volgens informatie over de technische uitvoering werd het voor Russische specialisten vergemakkelijkt doordat Iran slechts over twee kernpunten beschikt voor toegang tot het mondiale internet. De onderliggende infrastructuur is gebaseerd op een architectuur voor netwerkcontrole die met Russische steun is ontwikkeld en gebruikmaakt van deep packet inspection, waardoor verkeer per applicatie of dienst kan worden gefilterd. Details over deze samenwerking en de rol van Russische bedrijven werden verder belicht door Agentstvo.
Binnen dit kader hielp het Russische bedrijf Protei Iraanse mobiele operators bij het integreren van DPI-technologie in nationale interceptiesystemen. Dit stelde de veiligheidsdiensten in staat om communicatiepatronen te analyseren, vermeende coördinatiepunten van protesten te identificeren en het gebruik van VPN-diensten en berichtenapps selectief te blokkeren.
Export van digitaal autoritarisme als strategisch instrument
Waarnemers zien de Russische betrokkenheid als meer dan louter steun aan een bondgenoot. Door zijn beproefde methoden voor massale en selectieve internetcontrole te exporteren, draagt Moskou bij aan de globalisering van digitale repressie. Het gaat niet alleen om censuur van afzonderlijke websites, maar om het vermogen van staten om hun bevolking in korte tijd volledig te isoleren van het wereldwijde internet om politieke macht te behouden.
Tegelijkertijd fungeert Iran volgens analisten als testomgeving voor verdere verfijning van Russische technologieën. De opgedane ervaring met het bestrijden van VPN’s, satellietinternet en oppositielogistiek versterkt de positie van Rusland als leverancier van repressieve digitale infrastructuur voor autoritaire regimes.
Gevolgen voor sancties en geopolitieke verhoudingen
Door de Russische architectuur voor totale communicatieregulering te omarmen, heeft Iran een deel van zijn digitale soevereiniteit prijsgegeven en zijn afhankelijkheid van Russische technologie en expertise vergroot. Dit versterkt het repressieve vermogen van het Iraanse regime en verschuift het van tijdelijke beperkingen naar de mogelijkheid van langdurige isolatie van de bevolking.
Voor de Verenigde Staten en Europese partners vormt deze samenwerking een extra argument om sancties tegen Russische IT-bedrijven en ontwikkelaars van DPI-technologie uit te breiden. De casus onderstreept dat Rusland niet alleen een regionale actor is, maar ook een mondiale exporteur van technologische repressie, met directe implicaties voor democratische bewegingen en stabiliteit in andere kwetsbare regio’s.
