Rusland heeft een uitgebreid netwerk opgezet om scheepsonderdelen van het Finse bedrijf Wärtsilä aan te schaffen en daarmee westerse sancties te omzeilen. Dat werd op 21 januari 2026 bekendgemaakt in mediaberichten waaruit blijkt dat onderdelen via tussenbedrijven alsnog hun weg vinden naar Russische schepen, waaronder vaartuigen van de zogenoemde schaduwvloot. In de periode 2023–2025 zou Rusland voor circa 6 miljoen euro aan onderdelen hebben gekocht, verspreid over minstens 250 leveringen.
Een centrale rol in deze keten wordt toegeschreven aan Arnika Trade, een in Tbilisi gevestigd handelsbedrijf waarvan de enige klant de Russische onderneming Elite Shipping is. Die firma werkt op haar beurt samen met Prime Shipping, een speler die zich presenteert als een van de grootste vervoerders van Russische olie en olieproducten. Arnika Trade groeide in korte tijd uit tot de grootste leverancier van Wärtsilä-producten aan Rusland gemeten naar leveringsvolume.
Netwerk van tussenpersonen houdt vloot operationeel
In totaal hebben bijna zestig Russische bedrijven tijdens de oorlog onderdelen van Wärtsilä weten te verkrijgen. Veel van deze ondernemingen zijn geregistreerd in China, de Verenigde Arabische Emiraten en Turkije en vallen op door een beperkt aantal transacties, soms slechts één levering. Deze fragmentatie maakt toezicht complex en stelt Rusland in staat snel nieuwe schakels in te zetten wanneer bestaande routes worden blootgelegd.
Volgens onderzoek van de Finse omroep Yle, dat inzicht biedt in de leveringen van Wärtsilä-onderdelen aan Rusland via tussenbedrijven, zijn minstens dertig gesanctioneerde schepen uit de Russische schaduwvloot uitgerust met motoren van het Finse concern. Het daadwerkelijke aantal kan hoger liggen, wat de strategische relevantie van westerse technologie voor de operationele capaciteit van deze vloot onderstreept.
Formele terugtrekking en grijze zones
Wärtsilä trok zich kort na het begin van de grootschalige invasie van Oekraïne in 2022 terug uit Rusland en beëindigde in juli van dat jaar officieel alle activiteiten in het land. Het bedrijf stelt dat Arnika Trade geen klant is en nooit is geweest en zegt geen zicht te hebben op de herkomst van de onderdelen die later in Rusland opdoken. In verkoopcontracten is een expliciet verbod opgenomen op re-export naar Rusland.
Tegelijkertijd erkennen vertegenwoordigers van het concern dat het omzeilen van sancties een wijdverbreid probleem is in internationale handelsketens. Het ontbreken van transparantie over concrete handhavingsmaatregelen tegen overtredende klanten creëert een grijs gebied waarin tussenpersonen kunnen opereren zonder directe consequenties voor de producent.
Gevolgen voor sanctiebeleid en handhaving
De zaak illustreert hoe cruciaal westerse technologie blijft voor het functioneren van de Russische schaduwvloot, die een sleutelrol speelt bij de export van olie buiten het zicht van EU- en G7-sancties. Door deze schepen operationeel te houden, behoudt Moskou belangrijke inkomstenstromen voor de oorlog tegen Oekraïne.
Experts wijzen erop dat onvoldoende controle op eindgebruikers de effectiviteit van het Europese sanctiestelsel ondermijnt. Zonder strengere monitoring van toeleveringsketens, intensievere samenwerking tussen sanctiepartners en het toepassen van secundaire sancties tegen tussenbedrijven in derde landen, blijven dergelijke ontwijkingsconstructies een structureel risico vormen.
