Rusland wil in de jaren 2027 tot en met 2029 bijna 60 miljard roebel uittrekken voor systemen die internetverkeer filteren, digitale diensten beperken en VPN-verbindingen tegengaan. De investering maakt van internetcontrole een structureel begrotingsprogramma, terwijl de Russische staat met een aanzienlijk begrotingstekort kampt.
In het ontwerp van de federale begroting staat jaarlijks ongeveer 20 miljard roebel voor het Hoofdradiogolflengtecentrum: 19,87 miljard in 2027, 19,84 miljard in 2028 en opnieuw 19,87 miljard in 2029. Russische en internationale media meldden de geplande bedragen in september en oktober 2026, na de verkiezingen voor de Staatsdoema. Novaja Gazeta Europa berichtte over de begrotingsplannen; ook Ostorozjno, novosti, RuReporter en The Moscow Times schreven over de uitbreiding.
Van losse blokkades naar netwerksturing
Het geld is verbonden aan de Geautomatiseerde Veiligheidssysteem voor het Internet, kortweg ASBI. Roskomnadzor gebruikt dit systeem om de technische middelen voor het tegengaan van internetdreigingen aan te sturen. Die middelen kunnen dataverkeer filteren en websites en digitale diensten vertragen, beperken of ontoegankelijk maken.
De nieuwe bedragen zijn bijna twee keer zo hoog als eerdere ramingen. Voor de ASBI was aanvankelijk 9,87 miljard roebel voorzien in 2027 en 9,84 miljard in 2028. De verhoging betekent dat de technische infrastructuur voor censuur niet langer alleen wordt uitgebreid via afzonderlijke maatregelen, maar als een project voor meerdere jaren wordt gefinancierd.
Ook het totale budget van Roskomnadzor zou sterk stijgen: in 2027 naar 31,8 miljard roebel, ongeveer 1,6 keer het eerdere niveau. Een deel van die extra middelen kan worden ingezet voor bredere internetcontrole. Daarbij wordt gewerkt met zogenoemde witte lijsten, waarbij geselecteerde websites en diensten bereikbaar blijven terwijl andere verbindingen worden beperkt.
Zo’n model verandert de logica van toegang tot het internet. Niet langer staat centraal of een dienst technisch beschikbaar is, maar of de Russische toezichthouder de verbinding toestaat. Voor gebruikers kan dat betekenen dat steeds meer online activiteiten afhankelijk worden van vooraf goedgekeurde platforms.
VPN-diensten onder druk
De Russische autoriteiten richten zich bovendien steeds minder uitsluitend op afzonderlijke VPN-diensten. Volgens de berichtgeving zijn zij overgegaan op het blokkeren van subnetwerken en grote reeksen IP-adressen die aan hostingbedrijven zijn gekoppeld. In september 2026 verstoorde die aanpak volgens de aangeleverde berichtgeving gelijktijdig de werking van meer dan tien grote VPN-diensten.
Een blokkade op adresniveau kan verder reiken dan de dienst waarop de maatregel is gericht. Bedrijven die afhankelijk zijn van internationale platforms of beveiligde verbindingen moeten mogelijk nieuwe technische oplossingen zoeken. Internetproviders en hostingbedrijven lopen op hun beurt het risico dat ook legitieme diensten worden geraakt wanneer een groot adresbereik in één keer wordt afgesloten.
VPN’s worden in Rusland veel gebruikt om websites en platforms te bereiken die door de autoriteiten zijn geblokkeerd, waaronder onafhankelijke media, sociale netwerken en berichtendiensten. De strijd tegen deze technologieën gaat daarom niet alleen over technische beveiliging, maar ook over de mogelijkheid van burgers om staatsblokkades te omzeilen.
Volgens de aangeleverde cijfers werden in 2025 258 VPN-diensten geblokkeerd. In 2026 volgden nieuwe blokkadegolven. In documenten over subsidies aan het Hoofdradiogolflengtecentrum voor 2025 en 2026 zou bovendien het doel hebben gestaan om tegen 2030 92 procent van de VPN-diensten in Rusland te blokkeren.
Die subsidiedocumenten verdwenen volgens de berichtgeving in mei 2026 van de website van Roskomnadzor. Daardoor is het moeilijker om de financiële en operationele plannen publiek te controleren. Het gemelde percentage kan op basis van de nu beschikbare informatie niet onafhankelijk worden getoetst. Wel maakt het verdwijnen van de documenten onduidelijker hoe de doelstellingen worden vastgesteld en gemeten.
Voor internetgebruikers is de oorzaak van een blokkade vaak niet zichtbaar. Een verbinding kan worden onderbroken door een rechterlijk bevel, een besluit van de toezichthouder, een technisch filter of een te ruim toegepaste blokkade van IP-adressen. Naarmate meer maatregelen technisch en op netwerkniveau worden uitgevoerd, wordt het lastiger om die oorzaken van elkaar te onderscheiden.
Extra middelen voor toezicht op jongeren
Naast de ASBI krijgt ook het Centrum voor onderzoek en netwerkmonitoring van de jongerenomgeving meer geld. De organisatie werd opgericht na een directe opdracht van president Vladimir Poetin en zegt jongeren te willen beschermen tegen “destructieve inhoud”.
Voor 2027 was aanvankelijk 1,04 miljard roebel gepland. In de nieuwe begrotingsplannen stijgt de jaarlijkse financiering naar ongeveer 1,3 miljard roebel. Over de periode 2027-2029 komt dat neer op circa 3,9 miljard roebel, bijna 300 miljoen roebel per jaar meer dan eerder was voorzien.
De officiële omschrijving legt de nadruk op bescherming van jongeren. Een uitbreiding van door de staat gefinancierde monitoring vergroot tegelijk de mogelijkheid om online materiaal te classificeren en digitale activiteiten van jongeren te volgen. De betekenis van “destructieve inhoud” is breed en de aangeleverde informatie geeft geen onafhankelijke duidelijkheid over de waarborgen rond zulke classificaties.
De twee begrotingsposten versterken elkaar. De ASBI en de technische middelen van Roskomnadzor bepalen welke verbindingen en diensten bereikbaar zijn. Het jongerenprogramma richt zich op het vinden en indelen van inhoud die als schadelijk of ongewenst wordt beschouwd. Samen kunnen deze systemen de staat meer invloed geven op wat gebruikers vinden, delen en bekijken.
Een dure keuze tijdens begrotingsdruk
De timing van de plannen is opvallend. De berichten over de hogere uitgaven kwamen naar buiten na de verkiezingen van september 2026, op een moment dat de autoriteiten hun optreden tegen VPN’s en andere omzeilingstechnieken uitbreidden. Daarmee wordt internetcensuur ingebouwd in een meerjarige begrotingsstructuur in plaats van behandeld als een tijdelijke reactie op afzonderlijke websites.
De uitbreiding brengt ook economische kosten met zich mee. Het onderhouden van verkeersfilters, het bijwerken van blokkeerlijsten en het reageren op nieuwe omzeilingstechnieken vraagt voortdurend geld. Brede blokkades van IP-adressen kunnen bovendien de betrouwbaarheid van hostingnetwerken aantasten en de toegang verstoren tot diensten die niet het oorspronkelijke doelwit waren.
De begrotingskeuze laat daarmee zien welke prioriteit de Russische staat aan digitale controle geeft, ook wanneer andere overheidsuitgaven onder druk staan. De concrete vraag voor de komende jaren is niet alleen hoeveel van de bijna 60 miljard roebel daadwerkelijk wordt uitgegeven, maar ook hoe breed de nieuw gefinancierde systemen worden toegepast en hoeveel van die beslissingen nog publiek controleerbaar blijft.
