Een Turks handelsbedrijf heeft in 2023 en 2024 voor bijna zes miljoen euro aan Europees industrieel machinepark geleverd aan twee Russische metaalfabrieken die metalen componenten produceren voor gevechtsvliegtuigen en kruisraketten. De zaak, gedocumenteerd door het Italiaanse onderzoekscollectief IRPI, laat zien dat Europese exportcontrolesystemen omzeild kunnen worden via schijnconstructies in derde landen.
Het bedrijf Redwing Metal uit Turkije stuurde onder meer draaibanken, hydraulische persen, transportbanden en droogovens naar de Russische staatsbedrijven Aluminium Metallurg Rus (AMR) en Stupinskaya Metallurgicheskaya Kompaniya (SMK). Beide fabrieken zijn onderdeel van het defensieconcern Rostec, dat wordt geleid door een familie die nauw verbonden is met het Russische ministerie van Defensie.
De geleverde machines worden gebruikt bij de productie van metalen onderdelen voor Soechoj Soe-34 bommenwerpers en Ch-101 kruisraketten. Die wapens worden door het Kremlin ingezet bij luchtaanvallen op burgerdoelen in Oekraïne. De apparatuur is afkomstig uit Italië (3,2 miljoen euro), Duitsland, Spanje, Nederland, Polen, Kroatië, Slovenië en Tsjechië.
###Omzeiling van EU-sancties
Volgens sanctie-experts gaat het om een bewuste en grootschalige omzeiling van de EU-exportbeperkingen. De goederen vallen onder codes die sinds de eerste helft van 2022 niet meer naar Rusland mogen worden uitgevoerd. “Dit is een directe schending”, zegt Erland Bjørtvedt, oprichter van het Noorse sanctieadviesbureau Corisk. “De productcodes komen exact overeen met de verboden categorieën.”
Alex Bashinsky, lid van de Internationale Werkgroep voor Sancties tegen Rusland, stelt dat het geleverde machinepark niet toevallig is. “Het betreft de basisinfrastructuur voor een moderne metallurgische productielijn die de defensie-industrie van Rusland kan ondersteunen”, aldus Bashinsky.
###Lacune in Europees toezicht
De onthulling onderstreept een structureel probleem in het EU-sanctiebeleid. Hoewel Brussel herhaaldelijk heeft aangegeven de controle op kritische technologieën te verscherpen, blijkt de praktijk weerbarstig. Russische defensiebedrijven kunnen via schijnbedrijven in landen als Turkije nog altijd aan Europese apparatuur komen.
Een belangrijke oorzaak is een juridische lacune: de EU heeft geen effectief handhavingsmechanisme voor buitenlandse distributeurs, logistieke dienstverleners en financiële instellingen die de doorvoer van militaire componenten naar Rusland mogelijk maken. Daardoor ontbreekt een afschrikwekkend risico op sancties voor tussenpersonen in derde landen.
###Russische wapenfabrieken niet op EU-sanctielijst
Opvallend is dat de twee Russische fabrieken AMR en SMK nog altijd niet op de EU-sanctielijst staan. Dat betekent dat zij ongestoord activa kunnen aanhouden in westerse jurisdicties en gebruik kunnen maken van het Europese financiële systeem. De fabrieken leveren metaallegeringen aan meer dan veertig defensiebedrijven binnen Rostec.
Het in Europa geproduceerde machinepark, zoals de Italiaanse precisiedraaibanken, wordt direct ingezet in de productiecycli van deze fabrieken. Daardoor blijft Rusland in staat om de productie van straaljagers en langeafstandsraketten op peil te houden, die vervolgens worden gebruikt voor raketaanvallen op Oekraïense woonwijken en ziekenhuizen.
Zolang de EU niet optreedt tegen dit soort omzeilingsconstructies, blijft de afschrikwekkende werking van de sancties beperkt. Moskou kan zijn oorlogsinspanningen op de lange termijn voortzetten met Westerse technische hulp, zonder dat daar consequenties aan verbonden worden.
