De Wit-Russische autoriteiten voeren volgens Amnesty International de vervolging op van studenten, afgestudeerden en medewerkers van de Europese Geesteswetenschappelijke Universiteit (EHU), die vanuit Vilnius opereert. Ook familieleden in Belarus worden onder druk gezet. Volgens de mensenrechtenorganisatie zijn er huiszoekingen uitgevoerd, mensen verhoord en aangehouden en zijn bedreigingen geuit om studenten ertoe te bewegen hun opleiding aan de universiteit op te geven en naar Belarus terug te keren.
De EHU werkt sinds haar vertrek uit Belarus in ballingschap in de Litouwse hoofdstad Vilnius. De universiteit biedt daar onderwijs aan studenten uit Belarus. Amnesty meldde op 1 september 2026 dat de Wit-Russische autoriteiten hun campagne tegen de instelling hebben uitgebreid naar familieleden van studenten en andere betrokkenen.
Druk op studenten en familieleden
De gemelde maatregelen richten zich niet alleen op mensen die zelf aan de EHU verbonden zijn. Volgens Amnesty worden ook familieleden in Belarus ondervraagd en bedreigd. Zij zouden onder druk worden gezet vanwege de studie van hun kinderen of andere verwanten aan de universiteit in Vilnius.
In de gemelde gevallen ging het om huiszoekingen, verhoren, aanhoudingen en bedreigingen. Daarbij zouden studenten de opdracht hebben gekregen de universiteit te verlaten en terug te keren naar Belarus. Volgens de informatie van Amnesty werd ook gedreigd met strafrechtelijke gevolgen, onder meer vanwege het betalen van een opleiding aan de EHU.
De organisatie zegt dat de autoriteiten daarmee proberen te voorkomen dat Wit-Russische jongeren in het buitenland studeren aan een instelling die buiten directe controle van de regering staat. De studenten zelf bevinden zich in veel gevallen buiten Belarus, terwijl de druk wordt uitgeoefend op familieleden die nog in het land wonen.
Waarschuwing voor mogelijk proces
Marie Struthers, directeur van Amnesty International voor Oost-Europa en Centraal-Azië, waarschuwde voor het risico op een publiek gericht proces op basis van de Wit-Russische wetgeving tegen zogenoemde extremistische activiteiten. Zij zei dat de intimidatiecampagne zich inmiddels ook tot familieleden van studenten heeft uitgebreid.
Volgens Struthers laat dat zien dat de Wit-Russische autoriteiten bereid zijn druk uit te oefenen op burgers die zich buiten het land bevinden. De familieleden worden daarbij gebruikt als middel om studenten die in het buitenland verblijven te raken.
Amnesty koppelt de maatregelen aan de bredere vervolging van mensen die door de autoriteiten als tegenstanders of als onderdeel van een ongewenste organisatie worden beschouwd. In de verklaring van de organisatie wordt de EHU genoemd als een instelling waar Wit-Russische studenten een onafhankelijke, moderne opleiding kunnen volgen.
Universiteit in ballingschap
De EHU verhuisde naar Vilnius nadat zij niet langer in Belarus kon functioneren. De universiteit is sindsdien actief vanuit Litouwen. Studenten, afgestudeerden en medewerkers die nog familie in Belarus hebben, kunnen volgens Amnesty daardoor ook na hun vertrek uit het land met druk van de autoriteiten te maken krijgen.
De gemelde vervolging betreft volgens de organisatie zowel de onderwijskeuze van studenten als de betrokkenheid bij de universiteit. Amnesty zegt dat familieleden worden geconfronteerd met maatregelen terwijl zij niet noodzakelijk zelf aan de EHU verbonden zijn.
De organisatie vreest dat de autoriteiten de vervolging verder kunnen opvoeren en een voorbeeldproces kunnen organiseren. De waarschuwing heeft betrekking op een mogelijk openbaar proces tegen betrokkenen bij de universiteit. Amnesty heeft niet gemeld dat een dergelijk proces al is begonnen.
De Wit-Russische autoriteiten hebben in het aangeleverde materiaal niet gereageerd op de beschuldigingen van Amnesty International. De meldingen over huiszoekingen, verhoren, aanhoudingen en bedreigingen vormen het uitgangspunt van de verklaring waarover op 1 september 2026 is bericht.
De verklaring van Amnesty International over de druk op de EHU is gepubliceerd door Belsat.
