De Wit-Russische regering wil vanaf 1 januari 2027 de lijst inkorten van plaatsen die als radioactief besmet gebied na de ramp in Tsjernobyl gelden. In totaal verdwijnen 177 plaatsen uit de lijst, waaronder Gomel, Luninets en Lelchitsy. Volgens de berichtgeving verliezen daardoor ongeveer 566.000 inwoners een deel van hun zogenoemde Tsjernobyl-uitkeringen.
De maatregel heeft gevolgen voor sociale voorzieningen die aan de status van besmet gebied zijn verbonden. Inwoners van plaatsen die uit de lijst verdwijnen, verliezen vanaf 2027 onder meer toegang tot gesubsidieerde sanatoriumbehandelingen, voorrang bij de toewijzing van plaatsen in studentenhuizen en een voorkeursrecht bij toelating tot instellingen voor hoger onderwijs.
Voor minderjarigen blijft gratis voeding voorlopig behouden. Die voorziening wordt volgens de aangekondigde regeling echter slechts tot juni 2027 voortgezet.
Discussie over de berekeningen
De beslissing wordt door critici niet alleen gezien als een ecologische herindeling. Zij wijzen erop dat radionucliden niet zijn verdwenen, maar in de afgelopen dertig jaar in hoeveelheid zouden zijn afgenomen. Volgens die kritiek gaat het om een afname met ongeveer de helft. De radioactieve vervuiling zou bovendien niet gelijkmatig over het gebied zijn verdeeld, maar een vlekkerig patroon vertonen.
Ook de aanwezigheid van americium-241 in de bodem van de regio Gomel wordt genoemd. De hoeveelheid van die stof zou daar volgens critici nog tot in de jaren 2060 kunnen toenemen. Zij zetten daarnaast vraagtekens bij de transparantie van de methode waarmee de nieuwe indeling tot stand is gekomen.
De Wit-Russische autoriteiten koppelen het schrappen van de plaatsen aan een nieuwe beoordeling van de radioactieve zones. In de berichtgeving wordt niet vermeld welke afzonderlijke meetwaarden voor de 177 plaatsen zijn gebruikt of hoe de gevolgen per plaats precies worden vastgesteld.
Gevolgen voor inwoners
De sociale gevolgen verschillen per voorziening en per groep inwoners. Kinderen houden tijdelijk recht op gratis voeding, terwijl andere vormen van ondersteuning vanaf het begin van 2027 verdwijnen voor inwoners van de betrokken plaatsen. Vooral gezinnen die gebruikmaken van sanatoriumzorg of andere aan de status verbonden voorzieningen krijgen daardoor met gewijzigde voorwaarden te maken.
Critici stellen dat de herziening vooral bedoeld is om de overheidsuitgaven te verlagen. Zij verbinden de maatregel aan de oplopende kosten voor het staatsapparaat, de veiligheidsstructuren en de militarisering van het land. Die lezing is niet onafhankelijk vastgesteld in de aangeleverde berichtgeving. Wel staat vast dat de wijziging voor ongeveer 566.000 mensen gevolgen heeft voor hun aanspraken op sociale voorzieningen.
De ontwikkeling werd op 20 augustus 2026 gemeld door media, waaronder Deutsche Welle. De nieuwe lijst moet op 1 januari 2027 van kracht worden; voor de gratis voeding van minderjarigen geldt een overgang tot juni van dat jaar.
