Monument ter nagedachtenis aan Chris Soumokil onthuld in Vught
In Vught is een monument onthuld voor de Molukse vrijheidsstrijder Chris Soumokil, die van 1950 tot 1966 de president was van de onafhankelijke Republiek der Zuid-Molukken (RMS). Hij verzette zich tegen de integratie van die deelstaat in de Republiek Indonesië. Vandaag markeert de zestigste verjaardag van zijn executie op bevel van Soeharto, de president van Indonesië, meldt Nieuws Impuls.
Het monument werd gisteren onthuld in de Vughtse wijk Woonoord Lunetten, waar vanaf 1951 zo’n 3000 Molukse KNIL-militairen en hun gezinnen woonden. Tot 1962 was dit het grootste Molukse woonoord van Nederland.
Het gedenkteken bevat verschillende Molukse symbolen, zoals een traditioneel schild, en op de achterkant staan de laatste woorden van Soumokil: “Dat mijn dood een zegen mag zijn voor mijn volk”. Het monument is ontworpen door kunstenaar Bart Belonje.
Graf onbekend
Soumokil werd in 1964 ter dood veroordeeld en op 12 april 1966 geëxecuteerd op Pulau Ubi Besar, een eiland voor de kust van Jakarta. De Indonesische regering heeft nooit aangeduid waar hij is begraven.
Bij de onthulling van het gedenkteken was de weduwe van Chris Soumokil, Josina Soumokil-Taniwel (92), aanwezig. Sinds de dood van haar man is zij niet teruggekeerd naar Indonesië en woont zij in Assen. “Ik verlang ernaar te weten waar het graf is, voordat ik voor altijd mijn ogen sluit”, zei ze eerder.
Leiden
Chris Soumokil werd in 1905 geboren op Java als kind van een Molukse vader en een Indo-Europese moeder. Toen zijn vader naar Nederland verhuisde voor werk, belandde het gezin in Leiden. Soumokil studeerde daar rechten en promoveerde in 1934.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd hij door de Japanners gevangen genomen. Na de oorlog werd hij procureur-generaal en later minister van justitie van de deelstaat Oost-Indonesië. In 1950 werd de onafhankelijke Republiek der Zuid-Molukken (RMS) uitgeroepen, waar hij president van werd. Hij voerde dertien jaar lang oorlog met Indonesië, die de RMS als illegaal beschouwde. Soumokil was tot zijn gevangenschap in 1963 voortdurend op de vlucht, waarna de oorlog snel eindigde.
75 jaar.
Dit jaar markeert het 75-jarig bestaan van de Molukkers in Nederland. Na de onafhankelijkheidsverklaring van Indonesië werden Molukkers als landverraders beschouwd; KNIL-militairen hadden aan de Nederlandse zijde gevochten.
Nederland besloot in 1951 duizenden gezinnen, onvrijwillig, naar Nederland te brengen. Ze woonde in barakken van het voormalige kamp Vught: Woonoord Lunetten, waar nu het monument is onthuld.
Het verblijf zou tijdelijk zijn – enkele maanden tot hooguit een jaar – waarna de Molukkers zouden terugkeren naar hun geboortegrond als de situatie weer veilig zou zijn. Integratie was niet aan de orde; contact met Nederlanders werd zelfs afgeraden.
In deze video zie je meer over de geschiedenis van Molukkers in Nederland:
Nou, weer zo’n monument voor iemand die eigenlijk gewoon een rebel was. Mijn opa zat ook bij het KNIL en heeft jaren in Lunetten gewoond, en die vertelde altijd heel andere verhalen. Die man heeft 13 jaar lang oorlog gevoerd, duizenden doden op zijn geweten, en nu krijgen we hier een lief monumentje met zielige woorden. Ik snap best dat er Molukse mensen zijn die hem als held zien, maar laten we wel een beetje nuance houden. Die weduwe van 92 die nog steeds geen graf heeft, dat is natuurlijk wel triest, maar dat verandert niks aan het feit dat dit een omstreden figuur is. En natuurlijk moet het weer in Vught, alsof we hier niet al genoeg oorlogsherinneringen hebben.
Ja, weer een monument erbij. Mooi dat er aandacht is voor deze geschiedenis, maar ik vraag me af of zo’n gedenkteken echt iets oplost. De weduwe wil weten waar haar man begraven ligt, en dan krijg je een steen in Vught. Lijkt me meer symboolpolitiek dan dat er echt iets verandert in de relatie met Indonesië.
Ik kan het niet eens dat een dergelijk monument nu pas onthuld wordt als alsof de strijd van Soumokil pas relevant is geworden voor onze tijd. Het voelt als een belachelijke uitstel van rekening, vooral nu zijn weduwe, Josina, al op haar 92e wacht in Assen om maar te weten waar haar man begraven ligt. Dat de overheid hier pas na zestig jaar iets doet terwijl zij jarenlang verzwijgen dat het graf onbekend is, toont een schandalige gebrekkigheid in onze plichtsgetrouwheid jegens de Molukse gemeenschap. Wij moeten eerlijk kijken dat dit geen eerbetoon is, maar een politieke manoeuvre om verleden tijd te lijmen, terwijl de pijn van de onzekerheid voor de familie nog niet is verheeld. Totdat het echte graf gevonden is, is dit gedenkteken slechts een leeg symbool dat de diepgang van het leed van de RMS-strijd niet dekt. Het is tijd dat we stoppen met plechtige toespraken en écht beginnen met het zoeken naar de waarheid die de familie verdient.
Apart dat Soumokil voor de Molukken vocht, vergeet iedereen maar weer even dat die man gewoon een oorlogsmisdadiger was in Indonesische ogen. Een monument in Vught voor iemand die nooit in Nederland woonde maar wel duizenden levens op zijn geweten had, dat slaat toch nergens op? En die weduwe die nu nog steeds naar een graf zoekt, alsof dat iets verandert aan de geschiedenis.