Autoreus ziet kleine maar strategische rol in wapenindustrie
Mercedes-Benz sluit niet uit dat het concern in de toekomst defensiematerieel gaat produceren. Dat heeft topman Ola Källenius gezegd in een interview met The Wall Street Journal. De uitspraak markeert een opvallende koerswijziging voor een van de grootste autofabrikanten van Europa, die tot voor kort elke associatie met oorlogsindustrie vermeed.
Källenius benadrukte dat defensie nooit de kernactiviteit van Mercedes-Benz zal worden. Volgens hem zou de omzet uit defensieopdrachten slechts een fractie zijn van wat het bedrijf verdient met personen- en vrachtwagens. ‘Het gaat om een heel klein deel van onze capaciteit’, aldus de topman. ‘Maar we kijken serieus naar wat wij kunnen bijdragen aan de veiligheid van Europa.’
De opmerkingen komen op een moment dat Europese regeringen hun defensiebudgetten fors verhogen. Na de Russische invasie van Oekraïne hebben NAVO-landen beloofd meer te investeren in militaire capaciteiten. Dat zet ook de industrie onder druk om productielijnen te openen voor wapens, munitie en militair materieel.
Van autofabriek naar tankfabriek?
Mercedes-Benz is niet de eerste autoconcern dat naar defensie kijkt. Duitse branchegenoten zoals Volkswagen en BMW hebben al eerder signalen afgegeven dat ze openstaan voor samenwerking met het leger. In Frankrijk heeft Renault al decennia een defensietak. Maar voor Mercedes-Benz, met zijn iconische ster, is het een gevoelige stap.
Het bedrijf heeft een lange geschiedenis van betrokkenheid bij de wapenindustrie. Tijdens de Tweede Wereldoorlog produceerde het onder meer militaire voertuigen en vliegtuigmotoren. Na de oorlog koos het concern bewust voor een civiel imago. Källenius lijkt nu te willen breken met die traditie, zonder het merk te willen belasten met een volledig defensieprofiel.
Analisten wijzen erop dat Europese autofabrikanten kampen met overcapaciteit door de trage overgang naar elektrisch rijden. Defensieopdrachten kunnen die leegte deels opvullen. ‘Het is een manier om fabrieken draaiende te houden en banen te behouden’, zegt een industrie-expert tegen persbureau Reuters. ‘Bovendien liggen de marges in defensie vaak hoger dan in de commerciële sector.’
Europese herbewapening als motor
De uitspraken van Källenius passen in een bredere trend. Sinds het begin van de oorlog in Oekraïne hebben Europese defensiebedrijven zoals Rheinmetall, Thales en Leonardo hun productie fors opgevoerd. Toch is er nog steeds een tekort aan bepaalde systemen, zoals pantservoertuigen en luchtverdediging.
De Europese Unie heeft een fonds van 500 miljard euro aangekondigd voor gezamenlijke defensieprojecten. Daarnaast hebben landen als Duitsland en Polen speciale kredieten vrijgemaakt voor het versneld aanschaffen van militair materieel. Dat biedt kansen voor bedrijven die normaal niet in de sector actief zijn.
Mercedes-Benz heeft nog geen concrete plannen bekendgemaakt. Het concern wil eerst de juridische en ethische kaders onderzoeken. Källenius gaf aan dat het bedrijf alleen wil produceren voor NAVO-landen en bondgenoten, en niet voor regimes met een problematische mensenrechtenpositie. ‘We willen geen wapens leveren aan plekken waar ze de verkeerde kant op worden gebruikt’, zei hij.
Toch is de stap niet onomstreden. Milieuorganisaties en vredesbewegingen hebben al kritiek geuit. Zij wijzen op de paradox dat een bedrijf dat zich profileert met duurzaamheid, nu overweegt om oorlogstuig te maken. Aandeelhouders lijken echter positief: het aandeel Mercedes-Benz steeg licht na de publicatie van het interview.
