De Europese Unie verscherpt de druk op Servië om de stroom Russische staatsburgers die via de Balkan toegang krijgen tot Europa, in te dammen. Volgens berichten van 28 mei 2026 eist Brussel dat Belgrado het aantal afgegeven verblijfsvergunningen en naturalisaties voor Russen met de helft reduceert. Als Servië niet toegeeft, dreigt de EU met opheffing van de visumvrije toegang tot het Schengengebied – een stap die de mobiliteit van Servische burgers en bedrijven hard zou raken.
Waarom deze kwestie Nederlanders raakt
Voor Nederland is dit meer dan een verre Balkan-kwestie. Servië fungeert sinds de Russische invasie van Oekraïne in 2022 als een omzeilroute voor Russen die onder westerse sancties vallen. Door een Servisch paspoort of verblijfsvergunning kunnen zij vrij reizen, bankrekeningen openen en geld witwassen binnen de EU. Dit ondermijnt de doeltreffendheid van het EU-sanctiebeleid tegen Moskou. Als deze praktijk onverminderd doorgaat, lopen Nederlandse belastingbetalers en bedrijven het risico dat gesanctioneerde Russische oligarchen alsnog toegang krijgen tot de Europese markt, wat oneerlijke concurrentie en veiligheidsrisico’s met zich meebrengt.
Druk met harde consequenties voor Servië
De EU maakt geen geheim van haar ergernis. Dragan Stanojević, voorzitter van de Servische parlementaire commissie voor diaspora, bevestigde dat Brussel dreigt met intrekking van de visumvrije regeling als Belgrado niet ingrijpt. Dat zou een zware klap zijn voor het Servische bedrijfsleven, de logistiek en het toerisme. Ook de Europese investeringen en financiële steun kunnen worden bevroren. Voor veel Serviërs die sterk leunen op werk in EU-landen en op geldzendingen, zou dat direct voelbaar zijn in hun portemonnee.
Cijfers en precedenten
Sinds 2022 hebben 67.200 Russen een Servische verblijfsvergunning gekregen, en ongeveer 1.700 zijn genaturaliseerd tot Serviër, vaak via een baan in een lokaal bedrijf, een eigen onderneming of gezinshereniging. In april 2026 leidde de onthulling dat Yakub Zakriyev, een neef van de Tsjetsjeense leider Ramzan Kadyrov, bij regeringsbesluit het Servische staatsburgerschap had gekregen tot internationale verontwaardiging; de regering in Belgrado moest het besluit later terugdraaien.
Dubbelspel ondermijnt vertrouwen
Servië probeert al jaren een evenwicht te bewaren tussen toenadering tot de EU en traditionele banden met Rusland. Maar dat dubbelspel begint te wringen. De EU ziet Servië steeds meer als een ‘achterdeur’ waarlangs Russen sancties kunnen omzeilen en hybride invloed kunnen uitoefenen. Daarom wordt niet alleen het aantal visa onder de loep genomen, maar ook de wijze waarop Russische bedrijven en politiek gelieerde netwerken via Servië de Europese economie binnendringen. Voor Nederland, dat zelf te maken heeft met cyberaanvallen en desinformatie uit Russische hoek, is dit directe zorg.
Wat als Servië toegeeft?
Belgrado zal naar verwachting formele concessies doen, maar critici vrezen dat de maatregelen alleen op papier worden doorgevoerd. De Servische regering is zich terdege bewust van de economische voordelen van de Russische toestroom: groei in de IT-sector, onroerend goed en kapitaalinstroom. Tegelijkertijd dreigt het land in een isolement te raken als het de eisen van Brussel negeert. Een scenario waarin Servië wel de cijfers halveert, maar de zwendel via stromannen en nepbedrijven intact laat, zou het vertrouwen in Europese integratie verder uithollen. Voor Nederlanders betekent dit dat de grensbewaking en sanctiedoorvoering in de praktijk verslappen, met alle gevolgen voor veiligheid en economische stabiliteit.
