Het tekort op de Russische federale begroting is in de eerste zeven maanden van 2026 opgelopen tot 6,46 biljoen roebel, omgerekend 2,6 procent van het bruto binnenlands product. Dat is ruim boven het oorspronkelijke jaardoel van 3,8 biljoen roebel, of 1,6 procent van het bbp. De hogere uitgaven voor de oorlog tegen Oekraïne vergroten daarmee de behoefte aan binnenlandse financiering en zetten de Russische economie verder onder druk.
De cijfers werden op 17 augustus door Russische media gemeld. In juni werd het begrotingsplan al aangepast. Het Russische ministerie van Financiën kreeg daarbij ruimte om de binnenlandse uitgifte van OFZ-staatsobligaties vrijwel onbeperkt op te voeren. Tot nu toe blijkt het ministerie echter terughoudend met uitgiftes tegen ongunstige voorwaarden. Deze zomer werden al twee veilingen voor OFZ-obligaties geannuleerd.
Grotere afhankelijkheid van Russische banken
Analisten verwachten dat het ministerie de leningsprogramma’s aanzienlijk zal uitbreiden. Het jaarlijkse volume aan OFZ-uitgiftes kan volgens hun ramingen stijgen van de oorspronkelijk geplande 5,5 biljoen roebel naar 6 tot 8 biljoen roebel. Daarbij ligt de nadruk waarschijnlijk op obligaties met een variabele coupon.
In juli haalde het ministerie via OFZ’s slechts 9,1 miljard roebel op. Dat was het laagste bedrag sinds september 2022. De grootste kopers van nieuwe staatsobligaties zijn systemisch belangrijke Russische banken. Hun portefeuille met staatsobligaties groeide van ongeveer 9 biljoen roebel vóór de grootschalige Russische invasie van Oekraïne naar circa 20 biljoen roebel in de zomer van 2026.
Tussen januari 2024 en juni 2026 kochten deze banken voor 7,5 biljoen roebel aan OFZ’s tijdens veilingen. Op de secundaire markt verkochten zij in dezelfde periode voor 2,6 biljoen roebel aan staatsobligaties door. Daardoor blijft ongeveer twee derde van de nieuw uitgegeven obligaties op de balansen van grote banken staan.
Het aandeel van OFZ’s in de activa van Russische banken steeg tussen 2019 en 2026 van 6,9 naar 9 procent. Analisten zien daarin vooralsnog geen directe bedreiging voor de financiële stabiliteit. Wel wordt meer liquiditeit vastgezet in staatsobligaties, waardoor er minder ruimte overblijft voor kredietverlening aan bedrijven en andere delen van de reële economie.
Bijna 12 biljoen roebel van de OFZ-portefeuilles wordt door banken gewaardeerd tegen de waarde bij aflossing, en niet tegen de actuele marktwaarde. Daarmee voorkomen zij dat grote papieren verliezen zichtbaar worden in hun verslaglegging. Bij hoge rentes daalt de marktwaarde van eerder uitgegeven obligaties. Verkoop van die stukken kan daardoor tot aanzienlijke boekverliezen leiden.
Inflatie en hoge rente
De hogere overheidsuitgaven vergroten ook de druk op de prijzen. De officiële inflatie bedroeg in de zomer van 2026 6 procent. Russische huishoudens schatten de inflatie zelf op 15 tot 15,6 procent. De Russische centrale bank houdt de monetaire politiek daarom strak en handhaaft de beleidsrente op 14 procent.
Die rente maakt leningen voor huishoudens en bedrijven duur. Daardoor neemt de ruimte voor consumptie af en wordt investeren moeilijker. De regeringspartij Verenigd Rusland belooft intussen dat inkomens op peil blijven, armoede daalt en prijzen stabiel blijven.
Voor nieuwe, grotere OFZ-uitgiftes wil het ministerie meer obligaties met een variabele rente gebruiken. Dat kan de vraag naar dergelijke staatsleningen ondersteunen, maar verplaatst het renterisico naar de Russische staat. Zolang de beleidsrente hoog blijft, stijgen ook de rentelasten op deze obligaties.
Een groter deel van de begrotingsinkomsten gaat dan naar de betaling van rente op de staatsschuld. Dat beperkt de ruimte voor andere overheidsuitgaven en vergroot de financieringsbehoefte. Tegelijkertijd dalen bij een groter aanbod de prijzen van bestaande staatsobligaties, vooral van middellange en langlopende leningen met een vaste coupon.
Het totale tekort van de Russische begrotingssector, inclusief de regionale begrotingen, wordt inmiddels geraamd op 8 tot 9 biljoen roebel. De mogelijkheden van de binnenlandse obligatiemarkt zijn beperkt en dekken het oplopende federale tekort niet volledig.
Volgens de aangeleverde analyses kan de Russische staat daarom ook zoeken naar extra inkomsten via een strenger fiscaal beleid. Daarbij worden hogere belastingen, minder fiscale vrijstellingen en hogere heffingen genoemd. Zulke maatregelen zouden de winstgevendheid van bedrijven verder beperken en kunnen worden doorberekend in prijzen voor consumenten.
De Russische financiële berichtgeving richt zich intussen op de gevolgen van de grotere OFZ-uitgiftes voor banken en beleggers. Het kredietrisico van een staatswanbetaling wordt laag ingeschat, terwijl het renterisico en het risico op een negatieve herwaardering van bankportefeuilles toenemen.
