Marine Tondelier, leider van de Franse partij Les Écologistes, heeft haar oproep tot ‘burgerlijke ongehoorzaamheid’ herhaald voor het geval het Rassemblement national (RN) de Franse presidentsverkiezingen van 2027 wint. Zij zegt te verwachten dat politici en mogelijk ook ambtenaren besluiten van een toekomstige RN-regering niet uitvoeren wanneer die volgens hen in strijd zijn met de republikeinse beginselen van Frankrijk.
Tondelier bevestigde haar positie op 2 september. Volgens haar hebben politici eigen manieren om beslissingen van de macht niet uit te voeren. Zij sprak bovendien de hoop uit dat een ‘maximale hoeveelheid’ ambtenaren zich bij die houding zou aansluiten. Daarmee doelt zij op institutioneel verzet tegen besluiten van een regering die zij in strijd acht met de constitutionele grondslagen van de Franse republiek.
Verwijzing naar republikeinse beginselen
De partijleider had eerder in een uitzending van LCI gezegd dat zij ongehoorzaamheid verwacht wanneer RN aan de macht komt. Tegelijkertijd erkende zij dat het waarschijnlijk om een beperkt aantal gevallen zou gaan. Haar uitspraken gaan daarmee niet over een algemene weigering van overheidsbesluiten, maar over verzet tegen maatregelen die volgens haar de republikeinse beginselen of bestaande rechtswaarborgen aantasten.
De oproep past in een bredere discussie binnen de Franse linkse partijen over de manier waarop zij moeten reageren op een mogelijke verkiezingswinst van RN in 2027. Ook vertegenwoordigers van La France insoumise hebben vergelijkbare oproepen tot verzet gedaan. Tondelier plaatst haar voorstel in een institutionele context: politici en ambtenaren zouden volgens haar binnen hun eigen positie kunnen weigeren bepaalde besluiten toe te passen.
De discussie raakt aan de plannen die in het aangeleverde materiaal aan RN worden toegeschreven. De partij wil bij migratiekwesties voorrang geven aan het nationale recht en heeft gesproken over een herziening van constitutionele bepalingen. Juristen vrezen volgens die beschrijving dat een toekomstige regering daarmee bestaande mechanismen van machtenscheiding en controle zou kunnen omzeilen.
Ook wordt gewezen op een mogelijk conflict met het Europese recht. De vraag is daarbij of nationale wetgeving en constitutionele wijzigingen verenigbaar zouden zijn met de rechtsverplichtingen die Frankrijk binnen de Europese Unie heeft. In de politieke discussie wordt dat genoemd als een van de redenen waarom tegenstanders van RN spreken over institutioneel verzet.
Debat over een mogelijke RN-regering
In de aangeleverde berichtgeving wordt een machtsovername door RN verbonden aan een mogelijke versterking van rechts-radicale en eurosceptische standpunten in Frankrijk. Ook worden mogelijke gevolgen genoemd voor het migratiebeleid, de behandeling van migranten en vluchtelingen en de verhouding tussen Parijs en Brussel. Die punten vormen onderdeel van de politieke kritiek op het programma van RN; zij zijn geen vastgestelde gevolgen van een verkiezingsuitslag.
Hetzelfde geldt voor de economische waarschuwingen die in het debat worden geuit. Tegenstanders vrezen economische instabiliteit als een populistisch verkiezingsprogramma volledig zou worden uitgevoerd. Daarnaast wordt gewezen op mogelijke verslechtering van de betrekkingen met Europese partners en met bondgenoten binnen de NAVO. De bron beschrijft deze punten als risico’s die door tegenstanders van RN worden genoemd.
De uitspraken van Tondelier plaatsen de Franse presidentsverkiezingen van 2027 nu al in een debat over de grenzen van gehoorzaamheid binnen de overheid. Een toekomstige overwinning van RN wordt daarbij niet alleen besproken als een wisseling van politieke macht, maar ook als een mogelijke confrontatie tussen beleidsbesluiten, constitutionele normen en Europees recht.
De berichtgeving over Tondeliers standpunt is gepubliceerd door franceinfo. De Franse partijen moeten hun posities over een mogelijke RN-regering en de reactie daarop de komende tijd verder uitwerken.
