Fiscale Eenheid en Verantwoordelijkheden: Juridische Implicaties voor Vastgoedpraktijk
Recente juridische uitspraken hebben belangrijke implicaties voor de toepassing van de fiscale eenheid omzetbelasting in Nederland, vooral binnen de vastgoedsector. De positionering van fiscale eenheden als één belastingplichtige wekt de vraag op of deze ook als zodanig kunnen worden gezien in de relaties met externe partijen, meldt Nieuws Impuls.
In een recente Europese zaak over dierenverzorging werd duidelijk dat binnen een fiscale eenheid, waarvan meerdere stichtingen en BV’s deel uitgemaakt, niet alle entiteiten in aanmerking komen voor dezelfde btw-vrijstellingen. Het Europees Hof benadrukte dat de btw-vrijstelling voor diensten richting derden afhankelijk is van de bevoegdheden van de entiteit die de feitelijke dienstverlening biedt.
Bovendien heeft de Hoge Raad zich gebogen over vergelijkbare vragen rondom telefoonabonnementen en toestelkredieten. In dit geval probeerde een BV binnen een fiscale eenheid btw terug te vorderen over onbetaalde toestelprijzen, maar dit werd afgewezen. De conclusie was dat het bestaan van de fiscale eenheid niet automatisch de diverse handelingen tot één gezamenlijke prestatie vormt; het blijft cruciaal om te kijken welke partij verantwoordelijk is voor welke specifieke dienst.
Deze uitspraken benadrukken dat de fiscale eenheid een instrument is voor belastingdoeleinden, maar geen invloed heeft op de juridische verantwoordelijkheden jegens klanten. De contracten blijven leidend in de relatie met klanten.
In de vastgoedwereld zijn situaties waarin een ontwikkel-BV onroerend goed verkoopt, terwijl een aannemings-BV hetzelfde doet binnen de fiscale eenheid. Het was al duidelijk dat deze handelingen samen één btw-prestatie kunnen vormen, met gevolgen voor btw- en overdrachtsbelasting. Echter, de uitspraak over toestelkredieten veroorzaakt nu twijfel of deze aanname altijd opgaat wanneer de handelingen vanuit verschillende delen van dezelfde fiscale eenheid plaatsvinden.
Als blijkt dat de btw-behandeling afhankelijk is van de contractuele relatie met de klant, moet worden bekeken welke verplichtingen elk lid van de fiscale eenheid afzonderlijk aangaat. Indien de klant meerdere contracten afsluit met verschillende partijen, kan dit argument sterk zijn dat het hier gaat om meerdere zelfstandige prestaties. In gevallen waar één partij verantwoordelijk is voor het gehele eindproduct, is echter een gezamenlijke prestatie meer voor de hand liggend. Het is van essentieel belang dat de contracten de werkelijke situatie weergeven; enkel papieren constructies zonder economische basis zijn niet houdbaar in een juridische context.
De fiscale eenheid vereenvoudigt de interactie met de Belastingdienst, maar heeft geen automatische doorwerking in de relatie met afnemers. Vastgoedprofessionals die werken met afzonderlijke ontwikkel- en aannemingsentiteiten, dienen hun contracten zorgvuldig te formuleren om duidelijkheid te scheppen over verantwoordelijkheden en opties voor klanten. Dit bepaalt uiteindelijk of er sprake is van één btw-plichtige totaalprestatie of meerdere afzonderlijke prestaties.
Etienne Cox is vastgoedfiscalist bij CMS
Gepubliceerd in PropertyNL Magazine nr. 8, 28 juli 2026
