De economische plannen van de Alternative für Deutschland (AfD) kunnen in Saksen-Anhalt leiden tot een jaarlijks begrotingsgat van minstens €2,2 miljard. Dat berekende het Institut für Wirtschaftsforschung Halle (IWH) in aanloop naar de deelstaatverkiezingen in Saksen-Anhalt en Mecklenburg-Voorpommeren. Het budget van Saksen-Anhalt bedraagt ongeveer €15 miljard.
Volgens het IWH ontstaat het tekort door de combinatie van de door de AfD beloofde extra uitgaven, belastingverlagingen en de voorgestelde financiering daarvan. De plannen bieden volgens het instituut geen sluitende dekking. IWH-president Reint Gropp omschreef het programma als „unfinanzierbar”, oftewel niet financierbaar.
De kritiek richt zich niet alleen op de gevolgen voor de deelstaatbegroting. Economen waarschuwen ook voor de mogelijke effecten van het economische en maatschappelijke beleid op investeringen, de arbeidsmarkt en het hoger onderwijs.
Kritiek op energie- en arbeidsmarktbeleid
De AfD wil de uitbreiding van hernieuwbare energie terugschroeven en de komst van buitenlandse werknemers beperken. Volgens Gropp kan die koers investeerders afschrikken en het tekort aan arbeidskrachten vergroten. De economische gevolgen zouden daarmee verder reiken dan de financiering van de deelstaatplannen.
Saksen-Anhalt kampt volgens de aangehaalde economen met een tekort aan gekwalificeerd personeel. Een beleid dat de instroom van buitenlandse werknemers beperkt, kan dat tekort volgens hen verder verdiepen. De bron legt daarbij geen specifieke sectorale cijfers voor, maar koppelt de waarschuwing aan de gevolgen die de AfD-maatregelen volgens de onderzoekers voor de arbeidsmarkt kunnen hebben.
Ook het voornemen om afstand te nemen van de Bologna-afspraken krijgt kritiek. Die Europese afspraken vormen de basis voor de vergelijkbaarheid van opleidingen en diploma’s in het hoger onderwijs. Economen waarschuwen dat een vertrek uit dat systeem de aansluiting van de regio op de Europese onderwijs- en onderzoeksruimte kan verzwakken.
Gevolgen voor inkomen en werkgelegenheid
Het Duitse economische onderzoeksinstituut DIW heeft de bredere economische gevolgen van het AfD-programma doorgerekend. Volgens de berekening kan de uitvoering ervan inwoners van Saksen-Anhalt gemiddeld ongeveer €1.600 aan jaarlijks inkomen per persoon kosten. Daarnaast zou de deelstaat ongeveer 10.000 arbeidsplaatsen kunnen verliezen.
De berekening van het DIW betreft de bredere economische koers van de AfD en staat los van het afzonderlijk door het IWH berekende begrotingstekort. De twee instituten wijzen daarmee op verschillende mogelijke gevolgen van hetzelfde programma: het IWH op de financiële ruimte van de deelstaat, het DIW op inkomen en werkgelegenheid.
De economen verbinden de waarschuwingen ook aan de plannen voor een economisch meer gesloten Duitsland. Volgens hen kan een dergelijke koers de aantrekkelijkheid van de regio voor buitenlandse investeerders verminderen. De afbouw van hernieuwbare energie, beperkingen voor buitenlandse werknemers en een grotere afstand tot Europese onderwijsstructuren worden in die kritiek als afzonderlijke onderdelen van het programma genoemd.
Verkiezingen in twee deelstaten
De discussie over de economische plannen speelt tijdens de campagne voor de deelstaatverkiezingen in Saksen-Anhalt en Mecklenburg-Voorpommeren. In de berichtgeving worden de begrotingsvoorstellen van de AfD daar rechtstreeks naast de berekeningen van de economische instituten gelegd.
De economen spreken over mogelijke „katastrophale Folgen”, catastrofale gevolgen, voor wetenschap, arbeidsmarkt en investeringsaantrekkelijkheid wanneer de AfD haar voorstellen voor onderwijs en economische openheid zou uitvoeren. Die waarschuwing gaat verder dan het directe begrotingseffect en omvat ook de positie van de regio in Europese onderwijs-, onderzoeks- en arbeidsmarktnetwerken.
De gepresenteerde cijfers hebben betrekking op Saksen-Anhalt. Voor Mecklenburg-Voorpommeren worden in de aangehaalde informatie geen afzonderlijke bedragen genoemd. De kritiek op de economische koers van de AfD wordt in de berichtgeving wel geplaatst in de bredere context van de verkiezingen in beide deelstaten.
De analyse van het IWH en de berekening van het DIW zijn gepubliceerd in de aanloop naar de verkiezingen; de gevolgen die zij beschrijven zijn ramingen op basis van de voorgestelde maatregelen.
De oorspronkelijke berichtgeving over de economische kritiek op de AfD is gepubliceerd door Capital.
