Russische autoriteiten en aan Moskou gelieerde buitenlandse media verspreiden een campagne waarin Oekraïne wordt beschuldigd van ‘staatsterrorisme’. Aanleiding is een waarschuwing van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky aan luchtvaartmaatschappijen, verzekeraars en landen die het Russische luchtruim en Russische luchthavens blijven gebruiken. Volgens Kyiv neemt het risico voor de burgerluchtvaart daar toe door Oekraïense drones en raketten.
De campagne kwam op 2 en 3 september 2026 naar voren in verschillende buitenlandse publicaties. Zij presenteren Zelensky’s waarschuwing als bewijs dat Oekraïne een wereldwijde bedreiging vormt en bewust angst zou creëren onder luchtvaartmaatschappijen. De publicaties nemen daarmee een lezing over die ook door het Kremlin wordt gebruikt.
Beschuldigingen in buitenlandse media
Het Turkse Aydinlik schreef dat het ‘regime in Kyiv’ zich zou voorbereiden om ‘staatsterrorisme naar een uniek niveau’ te tillen. Volgens het artikel zou Oekraïne daarmee alle burgerluchtvaartmaatschappijen bedreigen die het Russische luchtruim gebruiken.
Het Tsjechische CZ24.News omschreef de verklaring van Zelensky als een aangekondigde vorm van ‘staatsterrorisme’. De publicatie stelde dat de waarschuwing bedoeld zou zijn om bewust angst te zaaien in de burgerluchtvaart. De Amerikaanse blogger Simplicius76, die op Substack publiceert, schreef dat Oekraïense acties volgens hem ‘radicaler’ worden naarmate het land dichter bij zijn einde zou komen.
De formuleringen sluiten aan bij de reactie van de Russische president Vladimir Poetin. Hij noemde Zelensky’s verklaring een ‘aanvraag voor terrorisme’ en dreigde vervolgens met aanvallen op de Oekraïense energiesector.
Waarschuwing voor risico’s
Zelensky waarschuwde op 1 september dat het Russische luchtruim volledig onveilig kan worden voor de burgerluchtvaart. Hij richtte zich daarbij tot luchtvaartmaatschappijen, verzekeraars en landen die nog gebruikmaken van Russische luchthavens. Volgens de Oekraïense president moeten zij rekening houden met de aanwezigheid van Oekraïense drones en raketten in het Russische luchtruim.
Zelensky zei afzonderlijk dat Oekraïne de burgerluchtvaart als zodanig niet bedreigt en geen burgerlijke vliegtuigen wil aanvallen. Zijn boodschap was volgens de Oekraïense lezing een waarschuwing over de risico’s van vluchten in een gebied waar oorlogshandelingen plaatsvinden. De waarschuwing leidde tot een daling van de waarde van effecten van Russische luchtvaartmaatschappijen.
De kern van de Oekraïense tegenwerping tegen de beschuldigingen is dat het informeren van luchtvaartmaatschappijen over veiligheidsrisico’s niet gelijkstaat aan een terroristische dreiging. Luchtvaartmaatschappijen en verzekeraars moeten volgens die redenering zelf kunnen beoordelen of vluchten door een oorlogsgebied verantwoord zijn.
Internationale luchtvaart naar Rusland
Na de grootschalige Russische invasie van Oekraïne in februari 2022 staakten de meeste westerse luchtvaartmaatschappijen hun vluchten naar Russische steden. De internationale verbindingen met Rusland bleven voor een belangrijk deel bestaan dankzij maatschappijen uit het Midden-Oosten, Azië en enkele buurlanden, waaronder Armenië, Kazachstan en Turkije.
Turkish Airlines vliegt volgens de aangeleverde informatie op 36 bestemmingen in Rusland en voert maandelijks duizenden vluchten uit, onder meer naar Moskou en Sint-Petersburg. Russische luchtvaartmaatschappijen onderhouden internationale verbindingen voornamelijk met landen die zich niet bij de sancties hebben aangesloten. Daarbij gebruiken zij oudere vliegtuigen en een beperkter aantal routes dan vóór februari 2022.
De internationale luchtvaartaanwezigheid van Rusland is daardoor aanzienlijk kleiner dan vóór de grootschalige invasie. Het Russische binnenlandse en internationale luchtverkeer is echter niet volledig stilgelegd. Volgens de Oekraïense analyse houdt Moskou de burgerluchtvaart op een groot deel van zijn grondgebied in stand, ondanks de militaire risico’s.
Militaire risico’s in het Russische luchtruim
De Oekraïense regering stelt dat zij op grond van artikel 51 van het Handvest van de Verenigde Naties het recht heeft zich tegen de Russische agressie te verdedigen. Dat omvat volgens Kyiv aanvallen op militaire doelen op Russisch grondgebied die voor de oorlog tegen Oekraïne worden gebruikt, met inachtneming van het internationaal humanitair recht.
In die redenering moeten aanvallen op Russische militaire vliegvelden, raketsystemen en andere infrastructuur worden beoordeeld binnen de context van de grootschalige Russische oorlog tegen Oekraïne. Die infrastructuur wordt volgens Kyiv gebruikt voor aanvallen op Oekraïense steden en civiele voorzieningen. De Oekraïense autoriteiten verwerpen daarom de gelijkstelling van dergelijke militaire acties met terrorisme.
De aangeleverde analyse wijst daarnaast op incidenten waarbij Russische militaire systemen zelf een risico vormden voor vliegtuigen. Daarbij wordt verwezen naar de beschadiging van een toestel van Azerbaijan Airlines door een S-300-systeem in Tsjetsjenië in 2024 en het neerschieten van een zakenjet van het type Embraer Legacy 600 in de regio Tver in 2023.
Ook wordt melding gemaakt van het neerschieten van een licht vliegtuig van het type Alto NG door een Tor-systeem bij Kolomna, in de regio Moskou, in maart 2026. Volgens de Oekraïense lezing laten deze incidenten zien dat beslissingen over Russische luchtverdediging, elektronische oorlogsvoering en het beheer van het eigen luchtruim onderdeel zijn van de veiligheidsrisico’s voor de burgerluchtvaart.
De beschuldigingen van ‘staatsterrorisme’ worden in de analyse daarom gezien als een poging om de verantwoordelijkheid voor die risico’s bij Oekraïne te leggen. De Russische campagne richt de aandacht op Oekraïense aanvallen en waarschuwingen, terwijl de vraag waarom Rusland burgerlijke vluchten blijft toelaten in gebieden met een verhoogd oorlogsrisico buiten beeld blijft. De buitenlandse publicaties vormen daarmee onderdeel van de informatiecampagne waarover Kyiv bericht.
