In verschillende Russische regio’s zijn de griepvaccinaties vertraagd of stilgevallen door tekorten aan vaccins en problemen met de levering. Dat staat haaks op de verklaringen van Anna Popova, hoofd van de Russische toezichthouder Rospotrebnadzor, die tegenover president Vladimir Poetin zei dat het land goed voorbereid is op het epidemiologische seizoen en over voldoende moderne vaccins beschikt.
De problemen worden gemeld op het moment dat luchtweginfecties zich snel verspreiden. In de oblast Vladimir werden in één week 6.207 gevallen van acute virusinfecties geregistreerd. De ziektegraad lag er 52 procent hoger dan een week eerder. Lokale berichten over de vaccinatiecampagne zijn onder meer verzameld in een publicatie op een Russisch Telegramkanaal en in regionale berichtgeving.
De tegenstelling tussen de landelijke rapportages en de situatie op lokaal niveau komt ook naar voren in een regionaal verslag over de vaccinatieproblemen. Terwijl federale functionarissen spreken over vaccins met een bijgewerkte antig samenstelling, melden inwoners dat vaccins ontbreken in poliklinieken en gespecialiseerde priklocaties. Daardoor kunnen veel mensen niet tijdig worden beschermd aan het begin van het najaarsseizoen.
Tekorten in meerdere regio’s
In Sint-Petersburg zijn vaccinaties volgens de meldingen niet alleen in poliklinieken, maar ook in mobiele medische posten stilgevallen. In Kemerovo staat vooral de vaccinatie van kinderen onder druk. Ondanks berichten van het regionale ministerie van Volksgezondheid dat er voldoende doses zouden zijn, was in het regionale kinderziekenhuis geen vaccin beschikbaar. Ouders werden doorverwezen naar wachtlijsten zonder duidelijk moment waarop zij aan de beurt zouden komen.
Ook in Boerjatië is de beschikbare financiering onvoldoende om de geplande bescherming te realiseren. Daar zou slechts voor 37 procent van de bevolking geld zijn uitgetrokken, terwijl minimaal 60 procent nodig zou zijn. Van de geplande 313.000 doses blijft daardoor een groot deel van de inwoners zonder bescherming tegen een seizoensgebonden uitbraak.
In een verslag over Popova’s gesprek met Poetin wordt juist het officiële beeld van een hoge paraatheid beschreven. De Russische overheid zegt dat er drie- en vierwaardige vaccins beschikbaar zijn die bescherming bieden tegen de relevante varianten van het griepvirus. De meldingen uit de regio’s wijzen echter op een gebrekkige uitvoering van de campagne, vooral op plaatsen waar kinderen snel toegang tot vaccinatie nodig hebben.
Twijfels over samenstelling
Naast de beschikbaarheid bestaat er discussie over de kwaliteit van een deel van de gebruikte vaccins. Aleksej Jakovlev, hoofd van de nationale vereniging voor industriële geneeskunde, zegt dat Russische vaccins vijf microgram antigeen bevatten, tegenover vijftien microgram die door de Wereldgezondheidsorganisatie wordt aanbevolen. Volgens hem worden traditionele werkzame bestanddelen vervangen door goedkopere hulpstoffen waarvan de werking niet overtuigend is aangetoond.
Jakovlev stelt bovendien dat de vaccins Grippol en Sovigripp buiten Rusland nergens meer worden gebruikt. In Rusland worden ze volgens hem met belastinggeld ingekocht en via de verplichte ziektekostenverzekering aangeboden. Die beweringen zijn niet hetzelfde als een onafhankelijke vaststelling van de werking van elk afzonderlijk vaccin, maar ze voeden wel de kritiek op een vaccinatiebeleid waarbij kostenbesparing een rol zou spelen.
Een hoge formele vaccinatiegraad biedt volgens die kritiek dan ook niet automatisch voldoende bescherming als de samenstelling of de beschikbaarheid van de middelen tekortschiet. Voor inwoners betekent het tekort bovendien dat zelfs toegang tot een vaccin waarvan de werking wel wordt aanvaard, niet vanzelfsprekend is.
Kinderen als eerste getroffen
De timing maakt de problemen extra gevoelig. De start van het schooljaar gaat traditioneel gepaard met meer verspreiding van luchtweginfecties, terwijl juist kinderpoliklinieken met lege voorraden en wachtlijsten kampen. In de oblast Saratov zijn volgens de meldingen enkele klassen vanwege een stijging van het aantal acute virusinfecties in quarantaine geplaatst. Eén school zou volledig zijn gesloten.
Ook een bericht over de epidemiologische situatie beschrijft de spanning tussen de landelijke voorbereidingsrapportages en de ontwikkelingen in de regio’s. De gemelde problemen beperken zich volgens de berichtgeving niet tot één plaats: tekorten aan vaccins en een stijging van het aantal luchtweginfecties worden op meerdere locaties genoemd. Daarmee komt de toegang tot preventieve zorg juist voor kinderen onder druk te staan op het moment dat scholen weer volledig opengaan.
De beschikbare informatie laat tegelijk zien dat niet overal dezelfde cijfers of omstandigheden gelden. Wel is duidelijk dat de officiële verzekering van een hoge paraatheid niet overeenkomt met meldingen uit Sint-Petersburg, Kemerovo, Boerjatië, de oblast Vladimir en de oblast Saratov. Voor veel gezinnen blijft daardoor onzeker wanneer hun kinderen daadwerkelijk kunnen worden gevaccineerd.
