Een kandidaat van de Russische oppositiepartij Jabloko zegt dat zij geen lijsten met onafhankelijke verkiezingswaarnemers kon indienen bij twee territoriale verkiezingscommissies in de regio Toela. De commissies zouden hun deuren hebben gesloten nadat meldingen over bommen in de gebouwen waren binnengekomen, precies op het moment dat de registratie van waarnemers moest worden afgerond.
Het gaat om Kira Kalinitsjeva, kandidaat voor de Staatsdoema in kiesdistrict 182 in de stad Novomoskovsk. Volgens berichten van 15 september konden de documenten niet worden ingediend bij de twee regionale commissies. Beide instanties staakten naar eigen zeggen tijdelijk de ontvangst van alle documenten vanwege de bommeldingen.
De uiterste datum voor het indienen van de lijsten was 14 september. De verkiezingen voor de Staatsdoema staan gepland voor 18 tot en met 20 september. Daardoor dreigen de door Jabloko voorgedragen maatschappelijke waarnemers niet te worden toegelaten tot de stembureaus in de regio Toela.
De partij heeft de gang van zaken publiekelijk aan de orde gesteld. In een verklaring van Jabloko wordt gemeld dat Kalinitsjeva de lijsten niet kon afgeven omdat de gebouwen waarin de commissies waren gevestigd, volgens de autoriteiten zouden zijn ontruimd na meldingen over een bom.
Jabloko zegt dat de partij nog dezelfde dag contact heeft opgenomen met de meldlijn van de Russische centrale kiescommissie. Daar zouden partijvertegenwoordigers te horen hebben gekregen dat de voorzitters van beide territoriale commissies contact zouden opnemen met Kalinitsjeva. Dat contact kwam volgens de partij echter niet tot stand.
Ook pogingen om de regionale kiescommissie in Toela rechtstreeks te bereiken, leverden volgens Jabloko niets op. Vertegenwoordigers van de partij zeggen dat zij de leiding niet konden spreken en dat medewerkers van het secretariaat verklaarden niet te kunnen helpen. Daardoor bleef volgens de partij onduidelijk op welke manier de documenten alsnog konden worden ingediend.
Beschuldigingen van gepland tegenwerken
Jabloko noemt de gang van zaken geen toevallig lokaal incident, maar een vooraf geplande vorm van tegenwerking door de autoriteiten. Volgens de partij werd een veiligheidsmaatregel gebruikt om op een cruciaal moment de toegang tot de verkiezingscommissies te blokkeren en onafhankelijke waarnemers buiten de stembureaus te houden.
Die beschuldiging is niet onafhankelijk bevestigd. Wel stelt Jabloko dat het ontbreken van een werkbare oplossing, zoals een alternatieve locatie of een andere manier om de documenten aan te leveren, erop wijst dat de betrokken instanties de situatie niet daadwerkelijk probeerden op te lossen. De partij ziet daarin een voorbeeld van administratieve druk op een kandidaat die toezicht op het stemproces wilde organiseren.
De kwestie raakt daarmee niet alleen de campagne van Kalinitsjeva, maar ook de controle op het verloop van de stemming. Waarnemers van politieke partijen kunnen volgens de betrokken partij vastleggen hoe documenten worden verwerkt en hoe de stemming en het tellen verlopen. Wanneer hun lijsten niet op tijd worden geaccepteerd, verliezen zij de mogelijkheid om in de stembureaus aanwezig te zijn.
Geen duidelijk antwoord van commissies
De reactie van de hogere verkiezingsinstanties is volgens Jabloko beperkt gebleven tot een toezegging om de zaak te bekijken. De centrale kiescommissie zou geen concrete instructie hebben gegeven over een alternatieve procedure. De regionale commissie in Toela bood volgens de partij evenmin een oplossing voor het verstrijken van de indieningstermijn.
De partij stelt dat verkiezingscommissies hierdoor niet langer uitsluitend als uitvoerders van de kieswet functioneren, maar ook kunnen worden ingezet om bepaalde politieke krachten te bevoordelen. Die conclusie is een politieke beoordeling van Jabloko; in de beschikbare informatie staat geen reactie van de centrale of regionale kiescommissie waarin de beschuldigingen worden weerlegd.
Volgens Jabloko past het incident in een bredere beperking van de ruimte voor onafhankelijk toezicht bij Russische verkiezingen. De partij zegt dat meldingen over bommen bij overheidsgebouwen tijdens verkiezingsprocedures eerder zijn gebruikt als reden om werkzaamheden stil te leggen. In dit geval kwam de onderbreking op een moment waarop het voor Kalinitsjeva nog mogelijk moest zijn om waarnemers voor de stemming te registreren.
De partij vindt dat de autoriteiten bij een daadwerkelijke veiligheidsdreiging een alternatieve procedure hadden moeten organiseren. Daarbij noemt Jabloko onder meer een reserv locatie of een elektronische manier om documenten aan te leveren. Omdat een dergelijke oplossing volgens de partij uitbleef, konden de meldingen over de gebouwen volgens haar uitmonden in het uitsluiten van onafhankelijke waarnemers.
Stemming in september
De gevolgen gelden voorlopig voor de door Jabloko geselecteerde waarnemers in de regio Toela. Of de lijsten alsnog worden geaccepteerd of dat de verkiezingscommissies een andere mogelijkheid bieden, blijkt niet uit de beschikbare informatie. De stemming voor de Staatsdoema staat volgens de berichtgeving gepland van 18 tot en met 20 september.
Een tweede bericht over de situatie bij de verkiezingscommissies beschrijft eveneens dat de ontvangst van documenten werd stilgelegd na meldingen over bommen. Jabloko zegt dat de partij daardoor geen effectieve mogelijkheid meer had om de toelating van haar waarnemers voor de verkiezingsdagen veilig te stellen.
