Het Russische mediaproject Ribar stuurde een cameraploeg naar Tsjechië om materiaal met een pro-Russische strekking te maken. De betrokkenen deden zich daarbij voor als journalisten van een internationale mediagroep of als Duitse verslaggevers, terwijl zij volgens een onderzoek eerder voor Russische propagandazenders werkten.
De zaak kwam op 21 september 2026 naar buiten. Tijdens een bijeenkomst in Praag werden de personen achter de ploeg geïdentificeerd. Cameraman Igor Dolmatov en verslaggever Vitali Tsjasjoekhin zouden namens Ribar in Tsjechië hebben gewerkt. Het onderzoek naar de werkwijze werd gepubliceerd door Seznam Zprávy.
De ploeg probeerde interviews te regelen met Tsjechische en Slowaakse deskundigen, politici en vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties. Daarbij presenteerden de medewerkers zich niet als vertegenwoordigers van een Russisch propagandaproject, maar als leden van een internationale mediagroep of als journalisten uit Duitsland. Die aanpak moest de herkomst van het materiaal minder zichtbaar maken en het vertrouwen van gesprekspartners vergroten.
Een zorgvuldig opgebouwd beeld
Een van de doelen was het maken van een zogenaamd evenwichtig documentair verslag. Binnen dat format zou Russische propaganda worden opgevoerd als één van meerdere gelijkwaardige standpunten. Daarmee kon de indruk ontstaan dat pro-Russische opvattingen breed worden gedragen onder Europese deskundigen, politici en maatschappelijke organisaties.
Volgens de beschreven werkwijze lag de nadruk niet alleen op de uiteindelijke video, maar ook op de manier waarop de gesprekken tot stand kwamen. Door zich voor te doen als onafhankelijke of internationale journalisten konden de medewerkers toegang proberen te krijgen tot personen die mogelijk niet met een Russisch propagandakanaal in zee zouden gaan. De verkregen gesprekken konden vervolgens worden gebruikt in materiaal dat de Russische positie een schijn van journalistieke gelijkwaardigheid gaf.
Ribar is verbonden met Michail Zvinchuk, die door de Europese Unie is gesanctioneerd vanwege steun aan de Russische agressie tegen Oekraïne. Toch betekende de sanctiestatus van betrokken personen volgens de aangehaalde bevindingen niet dat de activiteiten van het netwerk stopten. De werkzaamheden konden worden voortgezet via andere medewerkers, tussenpersonen en cameraploegen die in EU-landen actief zijn.
Werken vanuit EU-landen
De casus in Tsjechië laat volgens de beschreven analyse zien hoe Russische beïnvloedingsnetwerken hun activiteiten kunnen verpakken als onafhankelijke journalistiek of als onderzoek door een alternatieve mediagroep. Mensen die legaal in EU-landen verblijven en zich vrij binnen het Schengengebied kunnen verplaatsen, kunnen daarbij worden ingezet om opdrachten minder opvallend uit te voeren.
Dat maakt het mogelijk om in Europese landen interviews te verzamelen en materiaal te produceren zonder dat de band met het Russische propagandakanaal meteen zichtbaar is. De inhoud kan daarna worden gebruikt om een misleidend beeld te verspreiden van de steun voor pro-Russische standpunten in Europese deskundige en maatschappelijke kringen.
De rol van Dolmatov en Tsjasjoekhin werd zichtbaar nadat journalisten tijdens de bijeenkomst in Praag hun identiteit aan het licht brachten. Hun eerdere samenwerking met Russische propagandazenders was daarbij een belangrijk onderdeel van de onthulling. De ploeg werkte in Tsjechië dus niet openlijk onder de naam van een Russisch propagandaproject, maar probeerde zich als Europese of internationale journalistieke organisatie te presenteren.
Sancties niet voldoende
De werkwijze rond Ribar onderstreept volgens de aangehaalde bevindingen dat sancties tegen leidinggevenden of aan het project verbonden personen op zichzelf niet volstaan om propagandawerk in Europa te verhinderen. Een netwerk kan volgens die analyse blijven functioneren wanneer het gebruikmaakt van lokale uitvoerders, bemiddelaars en productieteams die zich voordoen als onafhankelijke media- of onderzoeksgroepen.
De onthulling in Praag draait daarmee niet alleen om de identiteit van twee medewerkers, maar ook om de manier waarop een propagandaproject toegang probeert te krijgen tot Europese gesprekspartners. De concrete opdracht was het maken van materiaal waarin Russische propaganda als een gelijkwaardige visie naast andere standpunten kon worden geplaatst.
De betrokkenheid van Ribar en de verbinding met Michail Zvinchuk werden in het onderzoek genoemd als aanwijzingen voor de organisatorische achtergrond van de ploeg. De opnameactiviteiten in Tsjechië waren gericht op interviews met Tsjechische en Slowaakse personen uit de politiek, de wetenschap en het maatschappelijk middenveld.
