De Nederlandse arbeidsmarkt verandert zo snel dat het volgens UWV minder draait om het aan het werk krijgen van meer mensen, en meer om het wendbaarder maken van mensen die al werken. De instantie zegt dat daar meer omscholing en bijscholing voor nodig is, terwijl de krapte op de arbeidsmarkt aanhoudt.
Volgens UWV-bestuurslid Judith Duveen zullen de tekorten niet alleen verdwijnen door meer mensen aan het werk te helpen. “We lossen de tekorten niet alleen op door meer mensen aan het werk te krijgen, maar ook door de mensen die al werken wendbaarder te maken,” zei zij.
In het jaarlijkse arbeidsmarktrapport van UWV staat dat de arbeidsparticipatie in Nederland historisch hoog is. Bijna driekwart van de mensen die kan werken, doet dat ook. Toch blijft voor de helft van alle vacatures het moeilijk om personeel te vinden.
Opvallend is dat het aandeel hogeropgeleiden met een WW-uitkering toeneemt. Duveen zei dat die groep er traditioneel weinig moeite mee had om snel een nieuwe baan te vinden. “Die groep heeft van oudsher weinig moeite met het vinden van een nieuwe baan,” zei ze. “Maar dat verandert.”
Volgens haar komen er ook meer mensen uit de ict werkloos thuis te zitten, terwijl er juist in die sector grote tekorten zijn. Ook in enkele technische beroepen loopt de werkloosheid op. “Er is dus blijkbaar een mismatch tussen wat mensen kunnen en waar bedrijven naar op zoek zijn,” zei Duveen.
UWV wijst daarbij onder meer op de rol van kunstmatige intelligentie. “In verschillende sectoren worden taken overgenomen door de computer,” aldus Duveen. “Maar er komen ook nieuwe taken bij. Alleen zijn mensen die een baan zoeken daar niet altijd voor opgeleid.”
Niet alle verklaringen hebben met technologie te maken, benadrukte zij. In sectoren als logistiek en transport speelt volgens haar vooral vergrijzing een rol. Daar werken veel oudere werknemers, die de komende jaren met pensioen gaan.
UWV zegt daarom dat werkgevers bij werving vaker naar vaardigheden moeten kijken dan naar diploma’s of functietitels. Werknemers, werkgevers en de overheid moeten volgens de instantie meer investeren in omscholing en ontwikkeling. Duveen zei dat die oproep al jaren klinkt, maar dat UWV er nu nadrukkelijker op aandringt omdat de arbeidsmarkt nog sneller verandert dan voorheen.
Werkgeversvereniging AWVN herkent het belang van leven lang leren, maar wijst erop dat het in de praktijk lastig blijft. Woordvoerder Jannes van der Velde zei dat ontwikkelbudgetten en afspraken over leren al decennia in cao’s staan, “maar het lukt steeds maar niet om het echt van de grond te krijgen.” Volgens hem weten werkgevers soms niet goed hoe zij scholing moeten organiseren en gebruiken werknemers aangeboden training niet altijd.
Van der Velde noemde de financiële sector als voorbeeld, waar de afgelopen jaren veel functies verdwenen. Daar werd geld beschikbaar gesteld voor omscholing. “Toen duidelijk werd dat er reorganisaties aankwamen in de financiële sector vertrokken veel werknemers vrijwillig omdat ze een andere baan hadden gevonden. Soms, dankzij die omscholing, in een andere sector,” zei hij.
