Rusland mag in 2026 tot 1 biljoen roebel extra lenen op de binnenlandse markt. Daarmee kan het ministerie van Financiën de grens voor de uitgifte van federale staatsobligaties overschrijden, terwijl het begrotingstekort dit jaar naar een recordniveau van 8,37 biljoen roebel stijgt.
De maatregel geeft de regering op korte termijn meer geld, maar maakt toekomstige begrotingen duurder. De rente op Russische staatsleningen ligt hoog, banken steken meer middelen in staatspapier en bedrijven krijgen te maken met een financiële markt waarop de overheid om hetzelfde kapitaal concurreert.
Premier Michail Misjoestin ondertekende het besluit, dat op 5 november 2026 werd gepubliceerd op het officiële Russische portaal voor juridische informatie. Het ministerie mag daardoor lenen boven de grens die was vastgelegd in de begrotingswet en het programma voor staatsleningen in 2026.
Het toegestane plafond voor de uitgifte van federale leningobligaties, bekend als OFZ, bedroeg tot dusver 6,47 biljoen roebel. De regering voegt daar nu maximaal 1 biljoen roebel aan toe. Over het besluit berichtten onder meer Vedomosti, Forbes en The Insider.
Een begrotingstekort dat sneller groeit
De extra leenruimte komt op een moment waarop de Russische overheidsfinanciën sterker onder druk staan dan aanvankelijk was voorzien. De totale federale uitgaven voor 2026 zijn opgetrokken tot 48,5 biljoen roebel, ongeveer 10 procent boven het oorspronkelijke plan.
In september verhoogde het ministerie van Financiën de raming voor het jaarlijkse begrotingstekort bijna tot het dubbele: van de eerdere verwachting naar 8,37 biljoen roebel. In de eerste negen maanden van het jaar bedroeg het tekort al 5,186 biljoen roebel, oftewel 2,2 procent van het bruto binnenlands product.
De Russische staat financiert een groot deel van dat tekort met leningen. Via OFZ-uitgiftes haalde het ministerie in het eerste kwartaal 1,37 biljoen roebel op, in het tweede kwartaal 1,7 biljoen en in het derde kwartaal 1,4 biljoen. Voor het vierde kwartaal stond aanvankelijk nog ongeveer 2,45 biljoen roebel gepland. De nieuwe toestemming verruimt de mogelijkheid om boven die eerder vastgestelde grens uit te komen.
De stijgende uitgaven hangen samen met hogere verplichtingen van de staat, waaronder de financiering van de defensiesector en betalingen die met de oorlog verband houden. De extra lening lost het tekort niet op; ze schuift een deel van de rekening door naar toekomstige begrotingen.
De rente wordt een begrotingspost op zichzelf
Hoe zwaar die rekening kan worden, blijkt uit het ontwerp van de federale begroting voor 2027 tot en met 2029. Het ministerie verwacht dat de rente op de staatsschuld in 2027 oploopt tot 4,6 biljoen roebel. Dat bedrag ligt bijna op hetzelfde niveau als de 4,84 biljoen roebel die voor de nationale economie is uitgetrokken.
Voor 2028 wordt 5,3 biljoen roebel aan rentebetalingen voorzien en voor 2029 5,7 biljoen. Het aandeel van de schuldendienst in de federale uitgaven stijgt volgens de begrotingsraming van 9,4 procent in 2027 naar 10,6 procent in 2029. In 2021 was dat 4,4 procent.
De nominale rentelast in 2029 ligt daarmee ongeveer vijf keer hoger dan in 2021. Dat komt niet alleen door een grotere schuldenberg. Nieuwe leningen zijn ook veel duurder geworden. Het rendement op Russische staatsobligaties met een looptijd van tien jaar lag in november 2026 rond 16,5 procent.
Elke nieuwe obligatie levert de schatkist onmiddellijk roebels op, maar schept tegelijk jarenlange betalingsverplichtingen. Als de inkomsten van de staat niet even snel toenemen, blijft er minder ruimte over voor andere uitgaven. Dat kan gevolgen hebben voor civiele investeringen, infrastructuur en sociale programma’s, al volgt uit de leenbeslissing niet automatisch dat een specifieke post direct wordt geschrapt.
Banken leveren het geld
De binnenlandse markt is voor Rusland belangrijker geworden doordat financiële beperkingen de toegang tot buitenlandse kredietmarkten sterk hebben ingeperkt. Het ministerie van Financiën moet daardoor vooral een beroep doen op Russische banken, bedrijven en huishoudens.
Grote banken die van systemisch belang zijn, behoren tot de belangrijkste kopers van OFZ. Zij kunnen deze obligaties vervolgens gebruiken als onderpand in repo-transacties met de centrale bank. Bij zo’n transactie worden effecten verkocht met de afspraak dat ze later worden teruggekocht. De bank krijgt in ruil roebelliquiditeit.
Repo-transacties zijn op zichzelf een normaal instrument voor liquiditeitsbeheer. Hun bestaan bewijst niet dat de staat het tekort rechtstreeks financiert door geld bij te drukken. Wel kan een sterke uitbreiding van de staatsleningen de hoeveelheid beschikbare liquiditeit en de kredietvoorwaarden beïnvloeden. Het uiteindelijke effect hangt af van de voorwaarden van de transacties, het gedrag van banken en het beleid van de centrale bank.
De kern van het probleem is de concurrentie om kapitaal. Staatsobligaties met een rendement van ongeveer 16,5 procent kunnen voor banken aantrekkelijker zijn dan leningen aan bedrijven, zeker wanneer die projecten risicovoller zijn en pas na jaren rendement opleveren. Daardoor kunnen kredieten voor modernisering, uitbreiding en nieuwe productie duurder of moeilijker bereikbaar worden.
Dat effect zal niet overal hetzelfde zijn. Banken en sectoren die op staatssteun kunnen rekenen, kunnen hun toegang tot financiering beter behouden. Kleinere civiele ondernemingen lopen meer risico dat investeringen worden uitgesteld of dat zij hogere rente moeten betalen. Ook huishoudens kunnen duurdere voorwaarden voor consumptieve leningen of hypotheken ondervinden.
De rekening kan via meerdere wegen terechtkomen
De regering heeft in grote lijnen vier mogelijkheden om het tekort te financieren: meer lenen, de inkomsten verhogen, de uitgaven verlagen of deze maatregelen combineren. Geen van die opties is kosteloos.
Meer leningen vergroten de toekomstige rentelast, vooral zolang de rente hoog blijft. Hogere belastingen en heffingen drukken op bedrijven en huishoudens. Bezuinigingen kunnen civiele investeringen en publieke diensten raken. Een te ruime verstrekking van roebels kan bovendien de inflatiedruk versterken, terwijl hoge rente juist de kredietverlening en investeringen afremt.
De nieuwe toestemming maakt het voor Rusland mogelijk om de acute financieringsbehoefte van 2026 voorlopig met extra schuld op te vangen. Tegelijk wordt een groter deel van de toekomstige begroting vastgelegd voor rente en aflossing. De openstaande vraag is hoe lang banken en beleggers de staat tegen zulke hoge kosten kunnen blijven financieren voordat de gevolgen zichtbaar worden in bedrijfsinvesteringen, publieke uitgaven en de prijzen die consumenten betalen.
