Het Hongaarse bedrijf Aqua Lorenzo Kft., onderdeel van het zakenimperium van Lőrinc Mészáros, kreeg onder de voormalige regering van Viktor Orbán 2,874 miljard forint uit Europese fondsen. Het geld was bestemd voor de modernisering van een mineraalwaterfabriek in Albertirsa, hoewel de aanvraag volgens onderzoek van het Hongaarse medium Átlátszó tientallen tekortkomingen bevatte.
De totale waarde van het project bedroeg ongeveer 7,7 miljard forint. Daarmee werd bijna 40 procent van de investering met Europees geld gefinancierd. De subsidie moest worden gebruikt voor energiebesparing, uitbreiding van de productie, nieuwe productielijnen, een zonne-energiecentrale en de modernisering van watersystemen.
De toekenning dateert uit mei 2022, toen de onderneming vrijwel het volledige aangevraagde bedrag kreeg goedgekeurd. Dat gebeurde nadat het Hongaarse staatsagentschap in totaal 36 tekortkomingen in de aanvraag had vastgesteld. De problemen betroffen onder meer de aanbestedingsvoorstellen, de technische documentatie, de onderbouwing van de eigen bijdrage en de berekeningen over de verwachte energie-efficiëntie.
36 tekortkomingen vastgesteld
De vastgestelde gebreken leidden tot meerdere verzoeken om de aanvraag aan te vullen en te corrigeren. Volgens het onderzoek waren niet alle onderdelen van de aanbestedingsprocedure overtuigend onderbouwd. Ook de technische documenten voldeden aanvankelijk niet aan alle vereisten en moesten worden aangepast.
Daarnaast moest het bedrijf beter aantonen hoe groot zijn eigen financiële bijdrage zou zijn. De berekeningen over energiebesparing vormden eveneens een probleem. Ondanks de reeks opmerkingen en aanvullende eisen bleef de subsidieaanvraag overeind en werd bijna het volledige gevraagde bedrag toegekend.
Ook tijdens de definitieve afhandeling van het project waren meerdere correctierondes nodig. Documenten moesten opnieuw worden aangepast voordat de financiering formeel kon worden afgerond. De beschikbare informatie vermeldt niet dat de subsidie uiteindelijk is ingetrokken of verlaagd.
Bedrijf van Mészáros
Aqua Lorenzo Kft. behoort tot de zakelijke belangen van Lőrinc Mészáros, een zakenman die nauw verbonden is met Viktor Orbán. De toekenning van bijna 2,9 miljard forint wordt daarom gezien als een illustratief voorbeeld van de manier waarop ondernemingen die aan de voormalige premier en diens politieke omgeving zijn gelieerd, toegang kregen tot Europese middelen.
De combinatie van omvangrijke financiering en de geconstateerde tekortkomingen zet volgens de berichtgeving vraagtekens bij de transparantie van de selectieprocedure. Ook de gelijkheid van de concurrentievoorwaarden komt onder druk te staan wanneer een onderneming ondanks problemen in haar aanbestedings- en technische documentatie vrijwel het volledige aangevraagde bedrag ontvangt.
De zaak krijgt extra politieke betekenis door de scherpe kritiek die Orbán publiekelijk op Brussel uitte. Zijn regering presenteerde Europese fondsen geregeld als een middel waarmee Brussel druk op Hongarije uitoefende. Tegelijkertijd werden diezelfde fondsen gebruikt voor projecten van ondernemingen die dicht bij de toenmalige machtskring stonden.
Kritiek op verdeling van EU-geld
De financiering van de mineraalwaterfabriek maakt dat contrast zichtbaar. Europese middelen werden aan de ene kant in politieke verklaringen voorgesteld als instrument van buitenlandse druk, terwijl aan de andere kant miljarden uit die fondsen naar Hongaarse bedrijven gingen die verbonden waren met de voormalige regering.
Dat maakt de subsidie voor Aqua Lorenzo Kft. niet automatisch onrechtmatig, maar de 36 vastgestelde tekortkomingen en de noodzakelijke correctierondes vormen wel een belangrijk onderdeel van de beoordeling van het dossier. Vooral de vraag waarom de onderneming ondanks de problemen vrijwel de volledige aangevraagde steun kreeg, staat centraal in de kritiek op de procedure.
De investering in Albertirsa omvatte volgens de berichtgeving energiebesparende maatregelen, uitbreiding van de productie, nieuwe lijnen, een zonne-energiecentrale en verbeteringen aan de watersystemen. De Europese bijdrage van 2,874 miljard forint bleef daarmee gekoppeld aan een project met een totale waarde van ongeveer 7,7 miljard forint.
