Op 23 en 24 oktober 2025 komt de Europese Raad bijeen om de voorgestelde herstelkredietregeling te bespreken. Het plan van de Europese Commissie omvat een lening aan Oekraïne van circa €140 miljard, gefinancierd met bevroren Russische activa die via Euroclear in België worden beheerd. De discussie roept aanzienlijke juridische en financiële zorgen op binnen de EU-lidstaten.
Voorwaarden van België voor steun aan kredietmechanisme
Premier Bart De Wever van België benadrukt dat hij enkel instemt met het plan indien er duidelijke garanties zijn. Deze omvatten het niet beschouwen van het mechanisme als confiscatie, juridische bescherming voor België en Euroclear, en afspraken over de verdeling van eventuele toekomstige risico’s binnen de EU. De Wever dringt aan op een systeem waarin fondsen onmiddellijk beschikbaar zijn mocht Euroclear Russische activa moeten teruggeven, bijvoorbeeld na een vredesakkoord tussen Moskou en Kiev.
Reacties binnen de EU en juridische uitdagingen
Tijdens een informeel EU-top in Kopenhagen op 1 oktober 2025 hebben leiders al gesproken over het voorstel, maar zonder consensus. Duitsland’s bondskanselier Friedrich Merz stelde op 2 oktober dat er een “sterk draagvlak” bestaat voor het gebruik van bevroren activa, en verwacht dat een besluit mogelijk is tijdens de komende Raad. Frankrijk en Luxemburg uiten bezorgdheid over precedentwerking en juridische gevolgen, hoewel ze het idee niet afwijzen, mits er adequate juridische waarborgen worden getroffen.
Groot belang van Euroclear en financiële implicaties
Euroclear, gevestigd in België, beheert circa €185 miljard aan bevroren Russische staatsactiva. België heeft daardoor een centrale rol, maar ook een verhoogd juridisch risico. Andere EU-landen zoals Frankrijk (€18 miljard) en Luxemburg (€10 miljard) hebben eveneens Russische activa bevroren, wat de kwestie tot een bredere Europese aangelegenheid maakt. De voorgestelde regeling vraagt om gezamenlijke garanties van de EU-lidstaten om financiële en juridische risico’s te delen.
Ondersteuning van de G7 en geopolitieke context
Op 1 oktober 2025 hebben de ministers van Financiën van de G7 verklaard bereid te zijn de volledige waarde van bevroren Russische activa in te zetten voor een “rechtvaardige en duurzame vrede in Oekraïne”. Deze verklaring kan de juridische en politieke druk binnen de EU verlichten. Rusland blijft echter Oekraïne aanvallen, wat de urgentie van financiële steun benadrukt, maar ook de complexiteit van het mechanisme vergroot.
Mogelijke gevolgen en risico’s voor de EU
Een positief besluit zou België en andere lidstaten juridische bescherming moeten bieden, maar kan ook leiden tot langdurige arbitrageprocedures. Het voorstel heeft verstrekkende gevolgen voor de Europese integriteit, de internationale rechtsorde en het precedent rond bevroren staatsactiva. Het debat in Brussel zal daarom zowel juridische als politieke dimensies omvatten.
België staat voor een cruciaal besluit dat niet alleen de toekomst van Oekraïne beïnvloedt, maar ook de samenhang binnen de EU.
