De Europese Unie wil de invoer van Russisch vloeibaar aardgas beëindigen, maar laat voorlopig een transportkanaal naar landen buiten de EU open. Vooral de Griekse rederij Dynagas kan daarvan profiteren: volgens ramingen van het Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA) vervoerde het bedrijf in 2025 vrijwel alle Russische LNG-ladingen die Europese exploitanten naar derde landen brachten.
De uitzondering verbiedt niet dat Russisch gas Europa binnenkomt; zij staat onder voorwaarden toe dat Europese vervoerders het gas naar andere bestemmingen brengen. Daardoor kan de EU haar eigen import afbouwen zonder dat Russische LNG in dezelfde omvang van de wereldmarkt verdwijnt.
Een verbod met een open transportkanaal
Het Europese plan voor de geleidelijke afbouw van Russisch gas voorziet in een verbod op de invoer van Russisch LNG uit langlopende contracten vanaf 1 januari 2027. Voor Russisch gas via pijpleidingen staat het verbod gepland voor 30 september 2027, met de mogelijkheid van uitstel tot 1 november van dat jaar.
Tegelijkertijd bevat het 21e sanctiepakket van de EU, dat in de zomer van 2026 werd aangenomen, een uitzondering voor Europese vervoerders. Zij mogen Russisch LNG naar derde landen blijven brengen als de langlopende contracten vóór 24 februari 2022 zijn gesloten. De toegestane volumes mogen niet hoger zijn dan die van 2025.
De toestemming geldt aanvankelijk tot 25 juli 2027. Daarna wordt zij automatisch telkens met een jaar verlengd, tenzij de Raad van de EU besluit haar stop te zetten. Op 15 november 2026 meldden media dat Griekenland binnen deze regeling ruimte had gekregen om de belangen van zijn scheepvaartsector te beschermen. Kathimerini beschreef de politieke betekenis van de Griekse uitzondering en de rol van Athene daarbij.
De regeling gaat dus niet over een vrijstelling om Russisch gas opnieuw aan Europese klanten te verkopen. Het gaat om het vervoer naar afnemers buiten de Unie. Omdat LNG per schip wordt vervoerd, kunnen ladingen in bepaalde omstandigheden naar Azië of andere regio’s worden omgeleid. De Europese markt kan daardoor krimpen, terwijl een deel van de Russische exportketen blijft functioneren.
Dynagas heeft een dominante positie
CREA schat dat Europese exploitanten in 2025 bijna 2 miljoen ton Russisch LNG naar derde landen vervoerden, met een waarde van ongeveer 1 miljard euro. Dynagas nam volgens die raming 96 procent van het volume voor zijn rekening. De Griekse onderneming verzorgt transporten voor het Russische project Yamal LNG.
Na het ingaan van het Europese importverbod zou Dynagas volgens CREA jaarlijks tot 7,4 miljoen ton Russisch gas naar derde landen kunnen vervoeren. Dat is ongeveer vier keer zoveel als het totale volume dat Europese exploitanten in 2025 naar zulke bestemmingen brachten.
Die 7,4 miljoen ton is een potentiële bovengrens en geen voorspelling van het werkelijke transport. De uiteindelijke hoeveelheid hangt af van de vraag, bestaande contracten, de beschikbaarheid van geschikte LNG-tankers en de kosten van verzekering en financiering. De omvang laat wel zien dat een juridisch beperkte uitzondering commercieel grote gevolgen kan hebben.
Voor Rusland draait het daarbij niet alleen om de opbrengst van afzonderlijke ladingen. LNG-vervoer vereist gespecialiseerde schepen, technische kennis, verzekeringen, financiering en vaste handelsrelaties. Wanneer Europese vervoerders in die keten actief blijven, behoudt de Russische energiesector toegang tot een bestaande infrastructuur die niet snel door alternatieven kan worden vervangen.
De markt verandert van bestemming, niet noodzakelijk van omvang
Een omleiding naar derde landen vervangt niet automatisch iedere verkoop die Europa verliest. Andere bestemmingen kunnen lagere prijzen opleveren, langere vaarroutes vereisen of extra kosten voor verzekering en financiering veroorzaken. Ook is niet zeker dat alle toegestane capaciteit wordt benut.
Toch kan de uitzondering het financiële effect van de Europese maatregelen beperken. Als ladingen die eerder voor Europese havens bestemd waren voortaan naar klanten in Azië of elders gaan, blijven voor Rusland buitenlandse inkomsten en internationale handelsrelaties behouden. De Europese vraag neemt dan af, maar het aanbod van Russisch LNG op de wereldmarkt hoeft niet in dezelfde verhouding te dalen.
Dat staat op gespannen voet met een belangrijk doel van de Europese sanctiepolitiek: niet alleen de afhankelijkheid van Russische energie verminderen, maar ook de inkomsten van de Russische energiesector onder druk zetten. De uitzondering kan Moskou tijd geven om alternatieve vervoerders te vinden, nieuwe afnemers aan zich te binden en zijn exportnetwerk aan te passen.
De gevolgen zijn daarom vooral een kwestie van schaal. De regeling garandeert niet dat Rusland alle verloren Europese verkopen kan vervangen. Zij houdt wel een legaal kanaal open waarlangs Russische productie internationale markten kan blijven bereiken. Daarmee kan de geografische bestemming van het gas veranderen zonder dat de exportinkomsten even sterk dalen als de Europese invoer.
Automatische verlenging legt de politieke keuze later
De verlengingsclausule maakt de uitzondering meer dan een eenmalige overgangsmaatregel. Zij loopt na juli 2027 niet vanzelf af. Om het vervoer te beëindigen, moeten de EU-lidstaten in de Raad van de EU een besluit nemen; zonder zo’n besluit blijft de toestemming van kracht.
Dat geeft bedrijven met winstgevende transportcontracten en regeringen die hun maritieme sector willen beschermen een duidelijke reden om de regeling te verdedigen. De opbrengsten zijn geconcentreerd bij een beperkt aantal ondernemingen, terwijl een mogelijke verzwakking van het sanctie-effect de hele EU raakt. Daardoor kan het voor tegenstanders van beëindiging moeilijker worden om politieke steun te mobiliseren.
Voorstanders kunnen zeggen dat de uitzondering bestaande contracten beschermt en voorkomt dat de EU haar verbod op invoer uitbreidt tot iedere internationale transportdienst. Tegenstanders zien juist een achterdeur: Europese bedrijven mogen het gas niet meer naar de Unie brengen, maar kunnen er wel aan verdienen door het naar klanten elders te vervoeren.
Het debat kan bovendien worden benut in Russische communicatie. Een zichtbare tegenstelling tussen commerciële belangen en het streven om Russische energie-inkomsten te beperken kan worden voorgesteld als bewijs van verdeeldheid binnen de EU of van afnemende steun voor sancties. Dat vereist geen geheime samenwerking; de politieke ruzie over de kosten en gevolgen van de uitzondering kan daarvoor al voldoende zijn.
De beslissende vraag komt daarom niet alleen neer op de hoeveelheid LNG die Dynagas werkelijk zal vervoeren. Ook de Raad van de EU moet bepalen of een regeling voor oude contracten na 25 juli 2027 een tijdelijke uitweg blijft of een terugkerend onderdeel van het Europese energiebeleid wordt. Zonder ingreep kan Europa zijn eigen import uit Rusland beëindigen, terwijl Europese schepen de Russische export naar de rest van de wereld blijven ondersteunen.


