Gemeenten in Nederland staan onder druk vanwege een nijpend tekort aan ambtenaren, dat geen tijdelijk probleem meer is. Naar verwachting zal binnen tien jaar een derde van het huidige gemeentelijke personeel met pensioen gaan, terwijl het moeilijk blijft om deze vacatures te vervullen. De gemeenten komen met creatieve oplossingen om deze dreigende tekorten tegen te gaan, meldt Nieuws Impuls.
Volgens een onderzoek van het A&O fonds Gemeenten zijn er drie onvermijdelijke ontwikkelingen: de arbeidskrapte zal aanhouden, de vergrijzing zet door en de druk op medewerkers zal toenemen. Patricia Honcoop van A&O stelt dat het personeel van gemeenten meer vergrijsd is dan de landelijke beroepsbevolking. Meer dan 30 procent van de ambtenaren bereikt binnen tien jaar de pensioenleeftijd, terwijl dat voor de totale beroepsbevolking 23 procent is. Dit vormt een nieuwe situatie die Nederland nog niet eerder heeft meegemaakt.
Stilgevallen projecten
Door de personeelstekorten wordt het voor gemeenten steeds uitdagender om niet alleen nieuw personeel aan te trekken, maar ook te zorgen dat lopende projecten niet stilvallen. In plaatsen zoals Utrecht en Arnhem leidt dit al tot knelpunten. Een woordvoerder van de gemeente Arnhem gaf aan: “Het is een ontzettende uitdaging om goed personeel te vinden.” Arnhem heeft jaarlijks een paar honderd vacatures, wat het moeilijk maakt om deze op te vullen.
Om deze problemen te verhelpen, is de gemeente twee jaar geleden gestart met een innovatieve proef genaamd gemeentepool. Hierbij worden kandidaten op basis van motivatie en vaardigheden geworven, niet op basis van specifieke vacatures. Dit trekt mensen aan vanuit diverse vakgebieden, die kunnen doorgroeien binnen de gemeente.
Nieuwe optie op menukaart
Met de aankomende uitstroom van personeel dreigt ook een verlies van kennis en ervaring. Daarom loopt sinds mei vorig jaar de proef ‘Doorwerkambtenaar’ in de gemeenten Westland, Rijswijk, Midden-Delfland en Maassluis, gericht op ambtenaren die na hun pensioen parttime willen blijven werken. Businessmanager Wybe Schuitema zegt: “Gemeenten willen natuurlijk graag verjongen, maar wie gaat die mensen goed inwerken? Gepensioneerden kunnen hierbij helpen.”
Momenteel nemen vier gemeenten deel aan deze pilot, maar de belangstelling groeit. Schuitema verwacht dat dit jaar tientallen gemeenten zullen aansluiten. “Het is een nieuwe optie tegen het personeelstekort. Je kunt nieuwe mensen aannemen, maar valt dat niet mee? Extern inhuren kost bovendien vaak enorme bedragen.”
Kleine gemeente, meer moeite
Kleine gemeenten, zoals Geertruidenberg in Noord-Brabant, hebben meer moeite met het aantrekken van personeel dan grotere gemeenten. “We hebben per vakgebied slechts een beperkt aantal specialisten in huis, waardoor medewerkers een breed takenpakket hebben. Als één van hen vertrekt, kan een vakgebied volledig onbezet raken,” aldus een woordvoerder.
De geloofwaardige druk op kleine gemeenten wordt versterkt door het feit dat grotere gemeenten vaak hoger betalen voor dezelfde functies. Dit leidt tot een uittocht van medewerkers naar grotere gemeenten, vooral in hogere functies. De salarissen van gemeentepersoneel zijn meestal lager dan die in het bedrijfsleven, vooral voor kraptefuncties zoals financieel specialisten, juristen of bouwkundig ingenieurs.
Ondanks deze uitdagingen is het positief dat steeds meer gemeenten actief nadenken over oplossingen voor het aanhoudende personeelstekort.
