Een vliegtuig met de voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, aan boord moest op 1 september een noodlanding maken op de luchthaven van Plovdiv in Bulgarije nadat de GPS-systemen uitvielen. Volgens Financial Times werd de bemanning gedwongen terug te grijpen op papieren kaarten om het toestel veilig aan de grond te zetten. Europese functionarissen vrezen dat het incident verband houdt met Russische inmenging in navigatiesystemen.
Verdacht van Russische elektronische inmenging
Drie Europese ambtenaren verklaarden dat de elektronische navigatiehulpmiddelen tijdens de nadering tot de luchthaven werden verstoord. Zij vermoeden dat het signaal van het GPS-systeem doelbewust werd geblokkeerd. Het toestel cirkelde enkele uren boven Plovdiv voordat de piloten besloten te landen zonder digitale navigatie. In Brussel werd bevestigd dat het om een externe interventie ging. De Bulgaarse luchtverkeersleiding meldde dat het aantal gevallen van GPS-storing en signalenmanipulatie sinds 2022 fors is toegenomen.
Reacties en ontkenningen uit Moskou
De officiële woordvoerder van het Kremlin, Dmitri Peskov, ontkende dat Rusland iets te maken had met de storing. Toch zien Europese diplomaten de gebeurtenis als een bewuste provocatie en mogelijk een persoonlijk signaal aan von der Leyen. Het incident wordt in bredere zin geïnterpreteerd als onderdeel van een hybride strategie van het Kremlin om NAVO-lidstaten en bondgenoten te intimideren.
Toenemende dreiging voor luchtvaart en veiligheid
GPS-storingen vormen een ernstige bedreiging voor de burgerluchtvaart en schenden internationale verplichtingen onder de Conventie van Chicago. De praktijken hebben zich de afgelopen jaren verspreid in de Oostzee en Oost-Europa en beïnvloeden zowel vliegtuigen als scheepvaart. In mei waarschuwde Estland dat Rusland GPS-signalen blokkeerde in zeven landen, waaronder Finland, Zweden en Polen, en zelfs het Verenigd Koninkrijk.
Oproep tot gezamenlijke strategie van het Westen
Beveiligingsexperts benadrukken dat storingen in GPS-signalen niet alleen luchtvaart maar ook maritiem transport, financiële systemen en logistiek kunnen ontwrichten. Europese en Amerikaanse regeringen worden opgeroepen een gecoördineerde strategie te ontwikkelen tegen Russische hybride aanvallen. Dit zou onder meer versterkt inlichtingenwerk, gezamenlijke monitoring en mogelijke uitbreiding van sancties tegen de Russische defensie-industrie moeten omvatten. Ook wordt aangedrongen om het probleem op de agenda van de ICAO en de Verenigde Naties te plaatsen.
