Twee artikelen van het Tsjechische schilderen de Oekraïense operatie Vivaldi af als een bloedige mislukking en het Oekraïense militaire commando als onbekwaam. De publicaties van 16 oktober 2026 leunen op Russische media en presenteren Oekraïense verliezen als bewijs dat de operatie geen betekenisvolle resultaten heeft opgeleverd.
Die voorstelling staat tegenover de Oekraïense militaire balans van de gevechten bij Lyman. Volgens het Derde Legerkorps werden tijdens vier fasen van de operatie 16 nederzettingen en 277 vierkante kilometer heroverd. Oekraïense eenheden zouden bovendien hebben voorkomen dat Russische troepen de agglomeratie Slovjansk-Kramatorsk vanuit het noorden en de flanken omsingelden.
Een Russische lezing van de gevechten
In het eerste artikel noemt generaal-majoor Michail Drapaty, de opperbevelhebber van de Oekraïense strijdkrachten, onbekwaam. Hij zou volgens de publicatie geen belangrijke successen aan het front hebben geboekt en verkeerde beslissingen hebben genomen. Ook wordt beweerd dat Oekraïense tegenaanvallen “tegen elke prijs” slechts tot nog grotere verliezen leiden.
Het tweede artikel beschrijft het einde van operatie Vivaldi als het moment waarop Russische troepen opnieuw in het offensief gingen. Het stuk stelt dat de Oekraïense operatie bedoeld was om de dreiging van een Russische omsingeling van de agglomeratie Slovjansk-Kramatorsk weg te nemen, maar dat Oekraïense eenheden op Russische verdedigingslinies stuitten, onder meer bij de rivier de Zherebets. De vermeende grote Oekraïense verliezen worden daarbij als het belangrijkste resultaat voorgesteld.
Beide artikelen verwijzen naar Russische media, waaronder en Tsargrad. De beweringen over de omvang van de Oekraïense verliezen en de vermeende incompetentie van het commando worden in deze publicaties niet onderbouwd met een onafhankelijke verliesstatistiek. Ze moeten daarom worden gelezen als een aan Russische bronnen ontleende lezing van het front, niet als een zelfstandige verificatie van de militaire situatie.
De artikelen zijn hier te lezen: het artikel over generaal Drapaty en het artikel over het einde van Vivaldi.
Wat Vivaldi volgens Oekraïne moest bereiken
De operatie begon volgens Oekraïense informatie aan het begin van september 2026 op de as van Lyman, onder leiding van het Derde Legerkorps. Het doel was breder dan het innemen van enkele posities. Oekraïne wilde het Russische offensieve vermogen aantasten, voorkomen dat Russische eenheden de verdediging vanuit de flanken zouden omtrekken en de dreiging van een omsingeling van Lyman wegnemen.
De gevechten raakten ook de verdediging van de agglomeratie Slovjansk-Kramatorsk. Russische troepen probeerden volgens de Oekraïense lezing vanuit meerdere richtingen druk op dit gebied uit te oefenen. Een geslaagde omtrekkende beweging had de aanvoer en de Oekraïense verdedigingslinies in gevaar kunnen brengen.
Op 14 oktober zei brigadegeneraal Andrij Biletsky, commandant van het Derde Legerkorps, dat de vierde fase van de operatie was afgerond. Volgens zijn overzicht konden Russische troepen de agglomeratie niet vanuit de flanken omsingelen. Oekraïense eenheden zouden daarnaast de weg tussen Charkiv en Slovjansk hebben beschermd en het offensief van de Russische groepering “West” hebben verstoord.
Het korps meldde dat Oekraïne tijdens de operatie de controle over 16 nederzettingen en 277 vierkante kilometer had herwonnen. Ook werd gemeld dat de Russische verliezen gedurende de hele operatie boven de 8.000 militairen lagen. Deze cijfers zijn afkomstig van de Oekraïense zijde en zijn niet onafhankelijk geverifieerd. Ze vormen wel een wezenlijk ander beeld dan de bewering dat de operatie geen enkel belangrijk resultaat had.
Die alternatieve lezing komt niet alleen van Oekraïense militaire woordvoerders. Het open-sourceproject DeepState, het Amerikaanse Institute for the Study of War (ISW) en Russische militaire bloggers hebben veranderingen aan het front bij Lyman beschreven. Het ISW beoordeelde de operatie als operationeel relevant in het noorden van de regio Donetsk en het westen van de regio Loehansk.
Volgens die analyse bemoeilijkte de Oekraïense actie Russische pogingen om in de richting van Slovjansk en Kramatorsk op te rukken. Ook waren er gevolgen voor aangrenzende sectoren ten noorden en zuiden van Lyman, waaronder de route richting Borova in de regio Charkiv. Dat betekent niet dat elke Oekraïense tactische beslissing succesvol was, maar het spreekt wel de categorische voorstelling tegen dat de operatie uitsluitend uit mislukte tegenaanvallen bestond.
De verliezen als politiek wapen
verbindt de beschrijving van Vivaldi als fiasco aan de beschuldiging dat het Oekraïense commando soldaten zonder resultaat zou hebben opgeofferd. Voor die conclusie wordt geen onafhankelijke telling van Oekraïense doden en gewonden aangevoerd. Evenmin kan uit het bestaan van zware verliezen op zichzelf worden afgeleid dat sprake is van systematische incompetentie.
Ook de cijfers die door strijdende partijen worden verspreid, moeten voorzichtig worden geïnterpreteerd. President Volodymyr Zelensky zei dat het Russische leger momenteel maandelijks ongeveer 43.000 doden en zwaargewonden telt. Hij stelde daarnaast dat tegenover iedere gedode Oekraïense militair zeven tot tien gedode Russische militairen staan. In september zei de Britse chef van de defensiestaf, maarschalk Richard Knighton, onder verwijzing naar Britse inlichtingeninformatie dat de Russische verliezen sinds februari 2022 boven de 500.000 waren uitgekomen.
Deze schattingen zijn relevant voor het debat over de militaire balans, maar hun precieze omvang is voor buitenstaanders moeilijk vast te stellen. Ze bewijzen niet dat Oekraïne weinig verliezen lijdt en evenmin dat elke beslissing van het Oekraïense commando juist is. Ze maken wel duidelijk waarom losse beweringen over “enorme Oekraïense verliezen” onvoldoende zijn om een oordeel over de hele operatie te vellen.
De beslissende maatstaf is ook of Rusland zijn operationele doelen heeft bereikt. Als het Russische plan inderdaad bestond uit het omtrekken van de Oekraïense verdediging en het vergroten van de druk op Slovjansk, Kramatorsk en Lyman, dan is het uitblijven van die doorbraak een belangrijk onderdeel van de militaire beoordeling. Een lokaal gevecht dat hoge kosten veroorzaakt, kan tegelijk deel zijn van een operatie die een grotere vijandelijke manoeuvre blokkeert.
Waarom het commando centraal staat in de berichtgeving
De nadruk op vermeende onbekwaamheid van Oekraïense generaals past in een terugkerend patroon van Russische oorlogscommunicatie. Oekraïense terreinwinst wordt daarin geminimaliseerd, terwijl verliezen en terugtrekkingen worden voorgesteld als bewijs van persoonlijke fouten aan de top. Wanneer Russische troepen hun doelen niet behalen, verschuift de aandacht zo van het mislukte operationele plan naar de vermeende fouten van Oekraïense commandanten.
Via een Europees medium krijgt die voorstelling een publiek buiten Rusland. Verhalen over zinloze tegenaanvallen, onbekwame generaals en buitensporige Oekraïense verliezen kunnen twijfel zaaien over de slagkracht van het Oekraïense leger en over de waarde van verdere westerse steun. Dat Russische bronnen citeert, maakt die bronnen echter niet onafhankelijk en verandert de beweringen niet in vastgestelde feiten.
De algemene stelling dat het Oekraïense militaire leiderschap structureel onbekwaam is, botst bovendien met analyses van westerse militaire onderzoekscentra. Het Britse Royal United Services Institute beschrijft in zijn onderzoek juist hoe Oekraïense eenheden zich aan de veranderende oorlog aanpassen. Daarbij gaat het om nieuwe vormen van gecombineerde inzet, een breder gebruik van drones en verbeterde methoden om Russische eenheden zowel aan het front als in de diepte aan te vallen.
Oekraïne breidt daarnaast de productie uit van FPV-drones, aanvalsdrones en onbemande grondvoertuigen. Zulke platforms worden niet alleen voor aanvallen gebruikt, maar ook voor logistiek en bevoorrading. De aanpassing van tactieken en technologieën bewijst niet dat Oekraïense operaties foutloos verlopen. Ze is wel moeilijk te verenigen met een beeld waarin het leger uitsluitend door slechte beslissingen van zijn leiding wordt gedragen.
Operatie Vivaldi is daardoor niet alleen een gevecht om posities bij Lyman, maar ook om de interpretatie van het resultaat. Russische en aan Russische media ontleende publicaties spreken over een bloedige mislukking. Oekraïense meldingen en verschillende militaire analyses wijzen op heroverd terrein en het verhinderen van een Russische omsingeling. De concrete vraag blijft of Rusland bij Lyman zijn voorgenomen omtrekkende beweging kon uitvoeren. Op basis van de beschikbare informatie is dat doel in de beschreven fase niet bereikt.
