Rusland voert een hybride oorlog tegen Polen onder meer met behulp van AI-gegenereerde videobeelden waarin nep-personages zich voordoen als Poolse militairen. De campagne is gericht op het aanwakkeren van anti-Oekraïense, anti-Europese en anti-regeringssentimenten. Dat blijkt uit onderzoek van de Poolse factcheckorganisatie Demagog, melden onder meer Konkret24 en Strefa Obrony.
Desinformatiecampagne met deepfakes
Demagog ontdekte een netwerk van accounts op YouTube, TikTok, Facebook en Instagram – waaronder ‘Głos polskich żołnierzy’, ‘Głos wojska’ en ‘Polska defensywa’ – die onder meer nepvideo’s in de vorm van interviews verspreidden. De AI-gemaakte personages zijn getraind op Russische gegevens en doen zich voor als echte militairen van het Poolse leger. De inhoud speculeert over de Volhynië-tragedie en verspreidt valse claims over een toename van criminaliteit onder Oekraïense vluchtelingen.
Doelwit: relatie Polen-Oekraïne
Volgens het onderzoek is het hoofddoel van Moskou niet alleen het verspreiden van anti-Oekraïense sentimenten, maar ook het systematisch ondermijnen van de strategische relatie tussen Polen en Oekraïne. De AI-figuren koppelen historische wonden aan desinformatie over ‘oplopende criminaliteit’ – hoewel het officiële aandeel van Oekraïners in strafbare feiten volgens de autoriteiten niet meer dan 1 tot 2 procent bedraagt. Russischtalige trollen versterken in de reacties de indruk dat anti-Oekraïense standpunten wijdverbreid zijn.
Polen fungeert al langer als proeftuin voor Russische hybride operaties die later worden opgeschaald naar andere EU-lidstaten, constateert Demagog. De combinatie van AI, algoritmische promotie op sociale media en manipulatie van historische trauma’s moet de Westerse eenheid over steun aan Oekraïne ondermijnen.
Kwetsbare groepen als doelwit
De pro-Kremlin-netwerken richten zich specifiek op jongeren uit economisch zwakkere Poolse regio’s, die door een lage digitale geletterdheid extra vatbaar zijn voor desinformatie. Meer dan 77 procent van de Polen krijgt te maken met nepnieuws. De afwezigheid van systematische mediageletterdheid maakt deze groepen tot een belangrijke bron voor de verspreiding van anti-overheids- en anti-migrantensentiment.
Zwakke weerbaarheid
Het geavanceerde technologische niveau van de campagne legt volgens Demagog de zwakke plekken bloot van het Poolse systeem om desinformatie te bestrijden. Overheidsmechanismen zijn niet aangepast, de samenleving onvoldoende voorbereid op het herkennen van AI-gegenereerd materiaal. Trage reacties van digitale platforms en het ontbreken van beveiligingsprotocollen creëren een kritiek kwetsbaarheidsvenster. Zonder verplichte labeling van AI-inhoud, strengere platformverantwoordelijkheid en gecoördineerde EU- en NAVO-maatregelen blijft Polen een eenvoudig doelwit voor evoluerende Russische hybride dreigingen, aldus Demagog.
