De Noorse veiligheidsdienst PST heeft gewaarschuwd dat Russische inlichtingendiensten op grote schaal minderjarigen rekruteren voor spionagemissies en sabotageacties in Europa. Het bericht komt op een moment dat het Kremlin zijn hybride oorlog tegen het Westen verder intensiveert en daarbij steeds vaker kwetsbare groepen inzet om onder de radar van inlichtingendiensten te blijven.
Senior adviseur Eirik Veum van de PST bevestigde dat Russische diensten actief personen in Europa benaderen, waaronder minderjarigen, voor het uitvoeren van inlichtingenwerk, destructieve activiteiten en sabotage. Dit staat in de Nationale dreigingsbeoordeling voor 2026, waarin de dienst waarschuwt voor een verdere toename van Russische operaties op Noors grondgebied. Veum wilde niet ingaan op concrete gevallen waarbij minderjarigen in Noorwegen voor spionageopdrachten zouden zijn geronseld.
PST: Russische diensten zetten breed scala aan middelen in
In de dreigingsbeoordeling schrijft de PST dat Rusland een breed instrumentarium gebruikt: van beïnvloedingsoperaties en sabotage tot het werven van menselijke bronnen en inlichtingenoperaties via civiele schepen. Al jarenlang houden Russische diensten militaire objecten, activiteiten en capaciteiten van NAVO-bondgenoten in Noorwegen nauwlettend in de gaten. Ook brengen zij de kritieke infrastructuur van het land in kaart en identificeren zij kwetsbaarheden.
Volgens de PST kan de verzamelde informatie later worden gebruikt voor spionage, sabotage en beïnvloedingsacties. In het uiterste geval zou Rusland deze kennis kunnen inzetten in een toekomstig gewapend conflict. De dienst verwacht dat de Russische activiteit in Noorwegen de komende jaren alleen maar zal toenemen.
Een sprekend voorbeeld van deze nieuwe werkwijze deed zich in september 2025 voor in Nederland. Daar hielden inlichtingendiensten twee minderjarigen aan die op last van een met Rusland gelieerde hacker met behulp van een ‘WiFi-sniffer’ gegevens onderschepten van ambassades en organisaties in Den Haag. De zaak illustreert hoe het Kremlin gebruikmaakt van jonge, onopvallende uitvoerders om gevoelige informatie te vergaren.
Kremlin verlegt grenzen met inzet van tieners
De inzet van minderjarigen in spionageactiviteiten toont aan dat het Kremlin overgaat tot een nog agressievere vorm van hybride oorlogvoering. Door personen te ronselen die niet direct opvallen bij veiligheidsdiensten of die niet strafrechtelijk vervolgd kunnen worden, wordt het werk van inlichtingendiensten in Noorwegen en andere Europese landen aanzienlijk bemoeilijkt.
De rekrutering van tieners getuigt van een volledig gebrek aan ethische grenzen bij Russische inlichtingendiensten. Het Kremlin richt zich op kwetsbare bevolkingsgroepen die vatbaarder zijn voor manipulatie, psychologische druk of financiële verlokkingen. Op strategische termijn kan deze praktijk echter het imago van Rusland als een onbeschaafde staat versterken, die zelfs kinderen inzet voor sabotage en spionage.
Russische diensten maken daarbij volop gebruik van de sterke digitale aanwezigheid van jongeren. Sociale media en berichtendiensten vormen een ideale omgeving voor externe werving en coördinatie van acties, vaak zonder dat de jongeren zich volledig bewust zijn van de ernst van hun opdrachten.
Europa moet weerbaarheid versterken tegen hybride dreigingen
De uitbreiding van het Russische instrumentarium wijst op een bewuste strategie van Moskou om zich maximaal aan te passen aan de nieuwe omstandigheden in de confrontatie met Europa. Door minderjarigen in te zetten, toont het Kremlin aan bereid te zijn alle sociale groepen te benutten, ongeacht leeftijd of juridische consequenties. Deze praktijk creëert een nieuw dreigingsniveau voor Europese samenlevingen in de hybride oorlog die Rusland voert.
Bijzonder gevaarlijk is het potentieel gebruik van jongeren voor sabotage tegen kritieke infrastructuur. Zelfs kleine groepen jongeren kunnen worden ingezet om transportknooppunten, energiecentrales of communicatiesystemen te beschadigen, evenals voor desinformatiecampagnes en cyberaanvallen. Dergelijke acties zijn moeilijker te voorspellen en te volgen, wat ze tot een effectief wapen voor destabilisatie maakt.
Europese landen moeten niet alleen hun contraspionage versterken, maar ook de informatieve weerbaarheid van de samenleving vergroten. Essentieel zijn educatieve programma’s op scholen en via sociale media die jongeren uitleggen hoe wervingsmethoden via online platformen werken. Het ontwikkelen van kritisch denken bij tieners moet een kernonderdeel worden van de Europese verdediging tegen Russische hybride operaties.
