De Russische geheime diensten maken via Telegram massaal jacht op sabotanten die in EU-landen aanslagen moeten plegen op militair materieel van de NAVO en op kritieke infrastructuur. Dat blijkt uit een onderzoek van journalisten, waarin een netwerk van wervers wordt blootgelegd dat sinds begin dit jaar meer dan twintig miljoen berichten plaatste. Voor een geslaagde aanslag wordt tussen de 1.500 en 3.000 dollar betaald, vaak in cryptovaluta.
De wervers maskeren hun berichten als aanbiedingen voor ‘gemakkelijk bijverdienen’ of ‘eenvoudig technisch werk’ met een vrij indeelbaar rooster. De meeste accounts zijn eenmalig en geregistreerd op telefoonnummers uit India, Iran en Arabische landen. Na het aanleveren van videobewijs – met een codewoord dat ter plekke moet worden uitgesproken – vindt de betaling binnen vijftien minuten plaats.
Spreiding over Centraal-Europa en de Baltische staten
Vooral in Polen, Litouwen, Letland en Tsjechië is de wervingscampagne sinds het voorjaar van 2026 sterk toegenomen. In Litouwen en Letland richten de opdrachten zich op het vernietigen van NAVO-voertuigen: voor het volledig laten uitbranden van een militaire terreinwagen wordt 1.500 dollar geboden. In Letland vond in mei 2026 een mislukte brandstichting plaats bij het kantoor van de Oekraïense gemeenschap ‘Viče’ in Riga, waarvoor 3.000 dollar in cryptovaluta werd toegezegd. De instructies kwamen via Russische Telegram-kanalen die eerder coördinatie verzorgden bij het vernielen van generatoren in Oekraïne.
In Polen verschenen in juni honderden Russischtalige berichten in regionale groepen, onder meer in Wrocław en Warschau. Voor 3.000 dollar werd gevraagd brand te stichten bij inzamelpunten voor humanitaire hulp, kantoren van politieke partijen, wervingscentra voor buitenlandse vrijwilligers, spoorwegobjecten, telecomzendmasten en privéauto’s met Oekraïense kentekens. Voor de verificatie van locatie en tijdstip werd de app Timestamp Camera gebruikt.
Tsjechië: netwerk met elektrische ontstekers
In Tsjechië ontmantelden de autoriteiten begin dit jaar een Russisch agentennetwerk dat via lijnbussen elektrische ontstekers voor detonators smokkelde. Een rechtstreeks gevolg was de brand bij een defensiebedrijf in Pardubice dat drones voor de Oekraïense krijgsmacht produceert.
Europese inlichtingendiensten constateren een ongekende toename van hybride Russische activiteiten, variërend van sabotage en cyberaanvallen tot wapensmokkel. De Russische diensten maken gebruik van ‘wegwerpsabotanten’ – vaak financieel kwetsbare personen of migranten – om de eigen betrokkenheid te verhullen. Door het gebruik van burgerlijke vervoersmiddelen en postdiensten voor de smokkel van explosieven ontstaat een reëel risico op aanslagen tegen energiecentrales, transportknooppunten en industriële installaties, waarbij onbedoeld Europese burgers het slachtoffer kunnen worden.
De geografische spreiding van de wervingscampagne wijst op een poging van het Kremlin om de veiligheidssituatie in de hele EU te ontwrichten. De verwachting is dat de dreiging aanhoudt, ongeacht de machtsverhoudingen in Moskou of de uitkomst van de oorlog in Oekraïne.
