Russische media verspreidden op 17 en 18 augustus 2026 opnieuw desinformatie over de toekomst van Oekraïne. In de berichten wordt Oekraïne voorgesteld als een ‘kunstmatige staat’ zonder toekomst, die uiteindelijk zou worden opgedeeld tussen Rusland, Polen, Hongarije en Roemenië. De publicaties sluiten aan bij een langer bestaande Russische campagne waarin de legitimiteit van de Oekraïense staat en haar grenzen ter discussie worden gesteld.
RIA Novosti Krym schreef dat het bestaan van Oekraïne met Europese steun waarschijnlijk niet langer dan tot het einde van het volgende jaar zou duren. Russische aanvallen op de Oekraïense economie zouden volgens het bericht het vermeende uiteenvallen versnellen. Gebieden zouden daarbij kunnen worden toegewezen aan Rusland, Polen en Hongarije.
Ook het medium Antimaidan verspreidde een scenario waarin Oekraïne niet volledig bij Rusland zou worden gevoegd. In plaats daarvan zou het land volgens die publicatie moeten worden verdeeld tussen Rusland, Polen, Hongarije en Belarus. Voor het centrale deel van Oekraïne wordt een neutraal en gedemilitariseerd gebied onder internationaal toezicht voorgesteld. Het artikel stelt bovendien dat Oekraïne binnen zijn huidige grenzen geen bestaansrecht zou hebben.
Terugkerend narratief
De voorstelling van Oekraïne als een kunstmatige constructie is geen nieuw element in de Russische informatiecampagne. In maart 2014 stuurde de toenmalige leider van de Liberaal-Democratische Partij van Rusland, Vladimir Zjirinovski, brieven aan de ministeries van Buitenlandse Zaken van Polen, Hongarije en Roemenië. Daarin stelde hij voor referenda te organiseren in westelijke Oekraïense regio’s over een mogelijke aansluiting bij die landen. Westerse landen wezen die voorstellen af.
Het idee dat Oekraïens grondgebied onder buurlanden zou moeten worden verdeeld, is daarna met regelmaat teruggekeerd in Russische media en verklaringen van Russische functionarissen. In juli 2026 zei president Vladimir Poetin tijdens een ontmoeting met vertegenwoordigers van de Russische marine dat Oekraïne na verloop van tijd zijn westelijke gebieden zou verliezen. Hij verwees daarbij naar gebieden die volgens hem eerder tot Polen, Hongarije en Roemenië hadden behoord en noemde die delen van Oekraïne een ‘geschenk’ van Jozef Stalin.
De recente publicaties plaatsen die uitspraken opnieuw in een kader waarin de Oekraïense staat wordt gedelegitimeerd en territoriale aanspraken worden genormaliseerd. In het aangeleverde feitenoverzicht wordt dit beschreven als een terugkerend instrument om de Russische agressie tegen Oekraïne en aanspraken op Oekraïens grondgebied te rechtvaardigen.
Grenzen en internationale erkenning
De bewering dat Oekraïne een kunstmatige staat zou zijn, strookt niet met de juridische status van het land. Bij het Oekraïense onafhankelijkheidsreferendum van 1991 stemde 92 procent van de deelnemers voor onafhankelijkheid. Dat gebeurde in alle regio’s, waaronder de Krim en de Donbas. De uitslag vormde de basis voor internationale erkenning van Oekraïne, ook door Rusland.
De grenzen van Oekraïne uit 1991 zijn door landen over de hele wereld erkend en vastgelegd in internationale documenten. Rusland heeft die grenzen bovendien zelf meermaals formeel bevestigd. In het Verdrag over vriendschap, samenwerking en partnerschap uit 1997 erkende de Russische Federatie de territoriale integriteit van Oekraïne en de onschendbaarheid van de bestaande grenzen. In het verdrag wordt verwezen naar het Handvest van de Verenigde Naties en de Slotakte van Helsinki uit 1975.
In 2003 ondertekende Poetin het Russisch-Oekraïense verdrag over de staatsgrens. Dat verdrag legde de landgrens tussen beide landen vast en trad na ratificatie in werking. De huidige Russische beweringen over de vermeende kunstmatigheid van Oekraïne staan daarmee tegenover eerdere Russische erkenningen van de Oekraïense staat en haar grenzen.
Positie van Polen, Hongarije en Roemenië
Polen, Hongarije en Roemenië zijn lid van de Europese Unie en de NAVO. Volgens het aangeleverde materiaal hebben de regeringen van deze landen herhaaldelijk hun steun uitgesproken voor de territoriale integriteit van Oekraïne binnen de grenzen van 1991. Zij hebben geen territoriale aanspraken op Oekraïne ingediend en wijzen voorstellen om het land op te delen van de hand.
De oproepen om westelijke Oekraïense gebieden aan een van deze landen ‘terug te geven’, hebben dan ook geen basis in de huidige positie van die staten. Evenmin passen zulke voorstellen binnen de Europese veiligheidsorde, waarin de onschendbaarheid van grenzen centraal staat. Dat beginsel is onder meer vastgelegd in de Slotakte van Helsinki, die in 1975 door 35 landen werd ondertekend, waaronder de Sovjet-Unie.
De Russische invasie van Oekraïne schendt deze uitgangspunten. De Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa en de Europese Unie hebben dat volgens het feitenoverzicht meermaals bevestigd. De discussie over een verdeling van Oekraïens grondgebied wordt in de Russische berichtgeving gekoppeld aan historische claims, terwijl de betrokken buurlanden zulke aanspraken niet ondersteunen.
Functionerende staat onder oorlogsomstandigheden
Ook de voorstelling dat Oekraïne op het punt staat uiteen te vallen, wordt niet ondersteund door de feiten die in het materiaal worden genoemd. Ondanks de grootschalige oorlog en Russische aanvallen op energievoorzieningen, transport en industriële infrastructuur blijft de Oekraïense staat haar kernfuncties uitvoeren. De overheid zorgt voor sociale uitkeringen, houdt staatsinstellingen operationeel en past de economie aan de omstandigheden van de oorlog aan.
Tegelijkertijd werkt Oekraïne aan verdere integratie met de Europese Unie, voert het hervormingen door en ontwikkelt het langetermijnmechanismen voor wederopbouw. Die ontwikkelingen worden in het feitenoverzicht genoemd als aanwijzingen dat de Oekraïense instellingen blijven functioneren en dat het land zich onder oorlogsomstandigheden verder organiseert.
De berichten van 17 en 18 augustus voegen zich daarmee bij een reeks eerdere Russische publicaties en verklaringen over de vermeende opdeling van Oekraïne. De inhoud raakt opnieuw aan de internationaal erkende grenzen van het land en aan de positie van Polen, Hongarije en Roemenië, die geen steun hebben uitgesproken voor een verdeling van Oekraïens grondgebied.
