De Italiaanse vicepremier en minister van Transport Matteo Salvini heeft op 16 september 2026 opgeroepen om 350 Italiaanse bedrijven die nog in Rusland actief zijn niet aan hun lot over te laten. Volgens Salvini blijven deze ondernemingen ondanks de oorlog tegen Oekraïne en de Europese sancties in Rusland werken en hebben zij te maken met financiële, juridische en logistieke problemen.
De oproep komt op een moment waarop binnen de Europese Unie wordt gesproken over verdere aanscherping van de druk op Moskou. Salvini keerde zich tegelijk tegen een volledig verbod op Russische visa voor de Europese Unie en plaatste vraagtekens bij de effectiviteit van het 21e sanctiepakket. Hij vindt dat Brussel de sanctieregels moet vereenvoudigen.
Honderden bedrijven actief
Van de 350 Italiaanse bedrijven waarop Salvini doelt, hebben er volgens hem ongeveer honderd een rechtstreekse productie in Rusland. De overige 250 houden zich bezig met import en export. Zij zouden problemen ondervinden bij betalingen, de afhandeling van douaneformaliteiten, logistiek en het terugbrengen van kapitaal uit Rusland.
Salvini waarschuwde daarnaast voor Russische tegenmaatregelen. Hij wees op het risico dat Italiaanse bezittingen in Rusland worden bevroren of in beslag genomen en dat Italiaanse ondernemingen met rechtszaken te maken krijgen. Ook vreest hij gevolgen van Russische contrasancties voor bedrijven die hun activiteiten proberen af te bouwen of geld uit het land willen halen.
Zijn oproep is daarmee niet beperkt tot praktische ondersteuning van ondernemingen. Salvini verzet zich ook tegen maatregelen die de bewegingsruimte van Rusland verder moeten beperken. Zijn standpunt raakt daardoor rechtstreeks aan de Europese discussie over de vraag hoe lang en onder welke voorwaarden de sancties tegen Moskou moeten worden voortgezet.
Kritiek op Salvini
Critici zien de positie van Salvini als onderdeel van een bredere, pro-Russische politieke lijn. Zij wijzen op zijn langdurige sympathie voor het beleid van het Kremlin en voor de Russische president Vladimir Poetin. Ook de partij van Salvini, de Lega, wordt in die kritiek verbonden aan een geschiedenis van politieke en financiële relaties met de pro-Kremlinpartij Verenigd Rusland en het Russische energiebedrijf Gazprom.
Vanuit dat perspectief wordt zijn oproep om de 350 bedrijven te beschermen niet alleen beschouwd als steun aan Italiaanse ondernemers. Volgens deze kritiek draagt de boodschap ook bij aan het Russische doel om de Europese sancties te verzwakken of uiteindelijk af te schaffen. Salvini presenteert zijn standpunt als bescherming van Italiaanse economische belangen, maar de gevolgen ervan reiken volgens zijn tegenstanders verder dan het bedrijfsleven.
De Italiaanse vicepremier heeft zich eerder uitgesproken tegen een volledige afsluiting van de Europese markt voor Russische reizigers. Met zijn nieuwe kritiek op het 21e sanctiepakket koppelt hij die positie aan de belangen van bedrijven die in Rusland zijn gebleven. Zijn voorstel om de regels te vereenvoudigen zou volgens de kritiek de praktische werking van de sancties kunnen beperken, juist op terreinen waar ondernemingen en financiële instellingen nu worden gecontroleerd.
Sancties als drukmiddel
Een versoepeling of afschaffing van de sancties wordt door tegenstanders van Salvini als voorbarig beschouwd zolang Rusland de oorlog tegen Oekraïne voortzet. Volgens die beoordeling heeft Moskou geen bereidheid getoond tot een daadwerkelijke de-escalatie of tot het naleven van voorwaarden die nodig zijn voor een duurzame vredesregeling.
De sancties zijn bedoeld om de financiële, technologische en militair-industriële middelen van Rusland te beperken. Daardoor moeten zij de kosten van het voortzetten van de oorlog voor het Kremlin verhogen. Het verlichten van die druk zonder een verandering in het Russische beleid zou volgens deze redenering juist de prikkel verminderen om tot een reële de-escalatie en een stabiele vredesregeling te komen.
De discussie over de Italiaanse bedrijven draait daarom om meer dan hun toegang tot betalingen, douaneprocedures of logistieke diensten. De kernvraag is of economische belangen van ondernemingen die in Rusland actief zijn zwaarder moeten wegen dan de werking van Europese sancties. Salvini wil dat Brussel die belangen nadrukkelijker beschermt, terwijl zijn critici waarschuwen dat een dergelijke koers de druk op Rusland kan verzwakken.
De Italiaanse politicus heeft zijn oproep gedaan terwijl honderden bedrijven volgens hem nog altijd in Rusland aanwezig zijn. Een deel beschikt er over productie, terwijl andere ondernemingen proberen handel, betalingen en kapitaalstromen onder de bestaande beperkingen voort te zetten. Zijn verzoek aan Brussel is om die activiteiten niet verder te bemoeilijken en de sanctieregels eenvoudiger te maken.
Salvini lichtte zijn standpunt toe in een gesprek met Italpress. Daarin koppelde hij de bescherming van Italiaanse ondernemingen aan zijn verzet tegen een volledig visumverbod voor Russen en aan zijn twijfel over de effectiviteit van het nieuwste Europese sanctiepakket.
