De Slowaakse vicevoorzitter van het parlement, Tibor Gašpar, heeft zich uitgesproken tegen een algemeen inreisverbod voor Russische burgers in de Europese Unie. Volgens Gašpar moet een visumverbod per persoon worden beoordeeld, op basis van individuele omstandigheden en veiligheidsrisico’s, en niet uitsluitend op grond van nationaliteit. Zijn uitspraken werden op 3 september 2026 gemeld door de Russische krant Izvestia.
Gašpar zei dat Slowakije geen algemene ban steunt voor Russische burgers die de EU willen binnenkomen. Hij verwees daarbij naar het beginsel dat mensen niet collectief verantwoordelijk moeten worden gehouden voor het beleid van hun regering. Volgens de vicevoorzitter moet onderscheid worden gemaakt tussen individuele aanvragers en moeten beperkingen worden opgelegd wanneer daar op basis van concrete omstandigheden aanleiding voor is.
Discussie over gezamenlijke EU-regels
De Slowaakse positie komt aan de orde terwijl de Europese Unie de regels voor visa aan Russische burgers aanscherpt. In de aangeleverde berichtgeving wordt die aanscherping in verband gebracht met de Russische oorlog tegen Oekraïne en met hybride dreigingen op het grondgebied van EU-lidstaten.
Na een incident in Leipzig zou EU-buitenlandchef Kaja Kallas brede steun onder de lidstaten hebben vastgesteld voor een inreisverbod voor personen die aan de Russische oorlogsinspanning deelnemen. Ook zouden extra beperkingen voor Russische toeristen worden besproken. De maatregelen moeten volgens de berichtgeving voorkomen dat Schengenvisa worden gebruikt door personen die een veiligheidsrisico vormen. De voorstellen zouden op EU-niveau moeten worden vastgelegd.
De Slowaakse regering heeft zich volgens de aangeleverde informatie niet achter een algemene Europese ban voor Russische burgers geschaard. Gašpar pleitte juist voor het voortzetten van de afgifte van toeristenvisa aan Russen, zolang er geen individuele reden bestaat om een aanvraag af te wijzen.
De discussie raakt aan de werking van het Schengengebied. Wie met een visum een Schengenland binnenkomt, kan in beginsel zonder reguliere grenscontroles naar andere aangesloten landen reizen. Daardoor kan een besluit van één lidstaat gevolgen hebben voor de toegang tot het bredere gebied. Lidstaten die strengere beperkingen hebben ingevoerd, vrezen volgens de aangeleverde context dat die maatregelen minder effect hebben wanneer andere landen ruimere toegang blijven verlenen.
Veiligheidsargumenten
Voorstanders van strengere regels wijzen op het risico dat personen met banden met de Russische veiligheidsdiensten of met militaire ervaring Europa binnenkomen onder het voorwendsel van een toeristische of zakelijke reis. In de aangeleverde tekst wordt gesteld dat een vereenvoudigde visumprocedure en uitsluitend individuele beoordeling onvoldoende rekening kunnen houden met de risico’s van Russische inlichtingenactiviteiten en hybride dreigingen.
Die veiligheidsbeoordeling is onderdeel van het bredere Europese debat over de manier waarop de EU toegang tot haar grondgebied moet reguleren. De voorstanders van een gezamenlijke aanpak koppelen visumbeperkingen aan de Europese sanctiepolitiek en aan pogingen om de Russische regering verantwoordelijk te houden voor de oorlog tegen Oekraïne. Zij stellen dat brede toegang voor Russische burgers de gevolgen van de Europese isolatie voor Russische elites en andere burgers beperkt.
De aangeleverde informatie bevat ook kritiek op de politieke gevolgen van de Slowaakse opstelling. Volgens die kritiek kan openlijke onenigheid over de voorstellen van de Europese Commissie door Russische propaganda worden aangegrepen als bewijs van verdeeldheid binnen de EU. De Slowaakse regering heeft zich echter niet uitgesproken voor het beëindigen van alle beperkingen; de kern van haar standpunt is dat maatregelen op individuele risico’s moeten worden gebaseerd.
Bespreking op EU-top
De kwestie staat volgens de verstrekte informatie op de agenda van de Europese top van 15 en 16 oktober. Daar kunnen de lidstaten hun positie bepalen over een mogelijk Europees verbod voor deelnemers aan de Russische oorlog tegen Oekraïne en over aanvullende beperkingen voor Russische toeristen.
Een besluit op EU-niveau vereist overeenstemming tussen de lidstaten. De uitspraken van Gašpar maken duidelijk dat Slowakije in ieder geval bezwaar heeft tegen een algemene maatregel die Russische burgers uitsluitend op basis van hun nationaliteit de toegang ontzegt. De verdere behandeling van de visumregels staat daarmee op de Europese agenda voor oktober.
