De superjacht O3 van miljardair Leonard Blavatnik, die nauwe banden onderhoudt met het Kremlin, heeft de afgelopen dagen door de Deense zeestraten gevaren en aangemeerd in de havens van Kopenhagen en Aarhus. Deense defensieanalisten waarschuwen dat een dergelijk schip kan worden gebruikt voor spionage of sabotage van kritieke onderwaterinfrastructuur.
Het 109 meter lange vaartuig beschikt over een helikopterdek, krachtige satellietschotels en diepzeeapparatuur, waarmee kleine onderwatervoertuigen kunnen worden ingezet. Volgens Anders Puk Nielsen van de Deense Defensieacademie zijn schepen van dit kaliber bij uitstek geschikt voor verkenning van de zeebodem en het verzamelen van inlichtingen. ‘Als de eigenaar banden heeft met Rusland, moet dat worden meegenomen in de beoordeling’, zei Nielsen tegen Deense media.
Navigatie door strategische wateren
De route van de O3 voert langs het eiland Bornholm, een strategisch knooppunt waar onderzeese energie- en datakabels lopen, waaronder de Baltic Cable en de verbinding Bornholm-Zweden. Sinds de sabotage van de Nord Stream-pijpleidingen in 2022 beschouwen Europese inlichtingendiensten dit gebied als een risicozone voor Russische hybride operaties.
Blavatnik, die de Amerikaanse en Britse nationaliteit heeft, bouwde een groot deel van zijn fortuin op via de verkoop van het oliebedrijf TNK-BP aan het Russische staatsconcern Rosneft in 2013. Die transactie werd persoonlijk goedgekeurd door president Vladimir Poetin. Critici wijzen erop dat zijn rijkdom direct is verbonden met de Russische kleptocratie en dat zijn bezittingen daardoor onder de sanctielogica van de EU zouden moeten vallen.
De aanwezigheid van de O3 in Deense wateren roept vragen op over de effectiviteit van het huidige sanctieregime en de handhaving daarvan. Volgens Nielsen toont het incident aan dat particuliere schepen onder liberale maritieme regels kunnen worden ingezet voor activiteiten die de nationale veiligheid bedreigen. ‘We moeten beter nadenken over hoe we dergelijke schepen identificeren en, indien nodig, weren’, aldus de analist.
