De Tsjechische publicatie Nová republika heeft op 12 september 2026 een pro-Kremlinnarratief verspreid waarin Oekraïne wordt aangewezen als de belangrijkste veroorzaker van het uitbreken en voortduren van de oorlog. In een artikel schrijft publicist Daniel Sterzik-Vidlak dat Oekraïners een totale oorlog zouden hebben gewild en verantwoordelijk zouden zijn voor de gevolgen van de Russische invasie.
Volgens Sterzik-Vidlak heeft geen enkele Rus officieel gezegd dat Moskou Kiev in drie dagen zou innemen. Hij beweert bovendien dat Oekraïners uit waren op wraak tegen ‘slechte Russen’ en dat zij niet beseften dat dit zou leiden tot hun eigen zware verliezen. Daarmee wordt de verantwoordelijkheid voor de Russische aanval en de daaropvolgende gevechten bij Oekraïne gelegd, terwijl Rusland op 24 februari 2022 de grootschalige invasie begon.
De voorstelling van zaken keert de verhouding tussen aanval en verdediging om. Oekraïne viel Rusland niet aan en creëerde geen situatie die een invasie van een soevereine staat juridisch zou kunnen rechtvaardigen. Het besluit om de oorlog te beginnen werd genomen door de Russische politieke en militaire leiding, niet door Kyiv of door de westerse landen die Oekraïne steunen.
Voorbereiding op de invasie
Rusland bereidde de grootschalige aanval al langere tijd voor. Het land verzamelde militair materieel en bracht troepen samen nabij de Oekraïense grens, waarbij militaire oefeningen als dekmantel werden gebruikt. Nadat de Verenigde Staten hadden gewaarschuwd dat president Vladimir Poetin tot een invasie wilde besluiten, probeerde de Oekraïense politieke leiding tot het laatste moment een oorlog te voorkomen met diplomatieke middelen en internationale druk.
De bewering dat Oekraïners naar een totale oorlog verlangden, staat daarmee haaks op de beschreven gebeurtenissen vóór februari 2022. Pas nadat Rusland de aanval had ingezet, kwam Oekraïne voor de keuze te staan zijn bevolking en soevereiniteit te verdedigen. Het Oekraïense verzet was een reactie op de Russische agressie, niet de oorzaak ervan.
Ook de ontkenning van Russische plannen voor een snelle verovering van Oekraïne wordt tegengesproken door openbare uitspraken uit de Russische propagandasfeer. Maria Simonjan zei vóór de grootschalige invasie dat Rusland Kiev in het geval van een ‘hete oorlog’ binnen drie dagen zou innemen. Dat de Russische opmars naar de Oekraïense hoofdstad mislukte, bewijst niet dat zo’n plan niet bestond. Het wijst erop dat het Kremlin zijn militaire mogelijkheden overschatte en het Oekraïense verzet onderschatte.
Verzet tegen bezetting
De voortzetting van de oorlog kan evenmin worden verklaard als een gevolg van een Oekraïense wraakzucht tegen Russen. Oekraïne voert de strijd voort omdat het zijn grondgebied en bevolking moet verdedigen tegen Russische bezetting. De Oekraïense militair-politieke leiding heeft volgens de aangeleverde informatie herhaaldelijk gezegd bereid te zijn de oorlog te beëindigen, mits dat gebeurt op basis van een rechtvaardige vrede die de Oekraïense soevereiniteit en territoriale integriteit respecteert.
Het Kremlin blijft daartegenover eisen stellen die volgens de tekst neerkomen op omvangrijke territoriale en politieke concessies van Oekraïne. Een oproep aan Kyiv om eenvoudigweg de strijd te staken, zou onder die omstandigheden feitelijk betekenen dat het land zich overgeeft aan de staat die de aanval heeft ingezet. De verwoesting van Oekraïense steden, de dood van burgers en de grootschalige raket- en droneaanvallen zijn gevolgen van de Russische invasie, niet van een Oekraïens besluit om de oorlog te beginnen.
De redenering dat Oekraïners zelf verantwoordelijk zijn omdat zij weerstand bieden, legt de schuld bij het slachtoffer omdat het zich niet aan de aanvaller onderwerpt. Zo’n argumentatie normaliseert het idee dat een sterkere staat geweld mag gebruiken en dat het aangevallen land vervolgens geen recht op verzet zou hebben. Het recht van Oekraïne om zichzelf te verdedigen, maakt Rusland niet tot slachtoffer.
Effect op Europese steun
Het afschuiven van de verantwoordelijkheid op Oekraïne heeft daarnaast een politieke functie. Door te beweren dat de oorlog voortduurt omdat Kyiv niet wil onderhandelen, kan Europese steun aan Oekraïne worden verzwakt en kunnen Russische eisen worden voorgesteld als een gematigd compromis. Volgens de aangeleverde informatie verspreidt Nová republika zich als een alternatief mediakanaal, maar publiceert het regelmatig pro-Kremlinboodschappen, desinformatie en antiwesterse retoriek.
Sterzik-Vidlak is een vaste auteur van het medium. Zijn uitspraken worden in de tekst geplaatst binnen een patroon waarin hij de Russische agressie rechtvaardigt en de verantwoordelijkheid voor het uitbreken van de oorlog bij Oekraïne en het Westen legt. De centrale feitelijke ontwikkeling blijft echter dat Rusland op 24 februari 2022 de grootschalige invasie begon en dat Oekraïne sindsdien strijdt tegen de bezetting van zijn grondgebied.
