Kaunas mag in 2027 geen etappe van de wereldbeker moderne vijfkamp organiseren. De internationale federatie UIPM trok het evenement terug nadat de Litouwse federatie had vastgehouden aan haar weigering om Russische en Belarussische sporters toe te laten.
De UIPM zegt dat zij gelijke kansen wil waarborgen voor de kwalificatie voor de Olympische Spelen van 2028 in Los Angeles. Voor Litouwen gaat het echter om meer dan een sportreglement: het land wil zelf bepalen onder welke veiligheids- en politieke voorwaarden internationale wedstrijden op zijn grondgebied plaatsvinden. Door het besluit kunnen ook andere toernooien die Litouwen in 2028 zou organiseren, waaronder juniorenkampioenschappen, in gevaar komen.
Een conflict over toegang tot de olympische cyclus
De ontwikkeling werd op 19 oktober 2026 gemeld door onder meer Sportas24. De UIPM koppelde de beslissing aan haar streven om alle sporters die volgens de internationale regels mogen deelnemen, toegang te geven tot hetzelfde kwalificatiesysteem.
De federatie omschreef het besluit niet als een formele straf voor Litouwen. In de praktijk raakt het wel rechtstreeks aan de lijn van de Litouwse federatie. Die laat Russische en Belarussische deelnemers niet toe tot wedstrijden in het land, in overeenstemming met de aanbevelingen van het Litouwse ministerie van Onderwijs, Wetenschap en Sport.
De inzet is daardoor groter dan één wedstrijd op de kalender. Een internationale federatie kan deelname als voorwaarde voor een evenement beschouwen, terwijl het gastland weigert de wedstrijd onder die voorwaarden te organiseren. De vraag is vervolgens welke partij het laatste woord heeft: de bond die de competitie beheert of het land waar de deelnemers moeten aantreden.
De UIPM schrapte eerdere beperkingen
Het besluit over Kaunas volgt op een koerswijziging binnen de UIPM. Het Internationaal Olympisch Comité adviseerde sportorganisaties in mei en juli 2026 om te overwegen de beperkingen voor respectievelijk Belarussische en Russische sporters op te heffen.
Het uitvoerend comité van de UIPM nam die aanbevelingen over. In mei schafte het de beperkingen voor Belarussische vijfkampers af. Zij mochten weer deelnemen aan wedstrijden onder de vlag van de UIPM en daarbij nationale symbolen gebruiken, zoals de vlag, het volkslied en het nationale tenue.
In juli volgde een vergelijkbaar besluit voor Russische sporters. Vanaf augustus 2026 kregen zij opnieuw het recht om volledig aan UIPM-wedstrijden deel te nemen, eveneens met nationale symbolen. Daarmee werd een beperking teruggedraaid die in veel sporten was ingevoerd na de grootschalige Russische invasie van Oekraïne in februari 2022.
De Litouwse regering heeft de versoepeling door internationale sportorganisaties scherp veroordeeld. Volgens het ministerie blijven de aanbevelingen aan Litouwse sportorganisaties ongewijzigd: Russische sporters moeten niet worden uitgenodigd en niet worden toegelaten tot wedstrijden in Litouwen.
Wat gebeurt er met individuele controles?
De terugkeer van Russische en Belarussische sporters roept ook de vraag op hoe internationale bonden controleren wie individueel wel of niet mag deelnemen. De aanbevelingen van het IOC van 28 maart 2023 voorzagen in uitsluiting van sporters die de oorlog actief steunen of contracten hebben met Russische strijdkrachten of veiligheidsdiensten.
Wanneer algemene uitsluitingen worden opgeheven, worden zulke individuele criteria belangrijker. Dan moeten bonden aantoonbaar en op dezelfde manier beoordelen of een deelnemer de oorlog steunt of verbonden is aan militaire of veiligheidsstructuren. Onduidelijke of wisselende controles kunnen leiden tot deelname van sporters van wie relevante banden niet openbaar zijn onderzocht.
De aanwezigheid van een Russische sporter bewijst op zichzelf niet dat die persoon de oorlog steunt. Daarvoor zijn concrete gegevens en een beoordeling per geval nodig. Juist daarom bepaalt de praktische uitvoering van de criteria hoeveel betekenis de uitzonderingsregels nog hebben.
Een sportief besluit met financiële gevolgen
Het verlies van de wereldbekeretappe betekent voor Litouwen niet alleen minder sportieve zichtbaarheid. Internationale toernooien trekken bezoekers, sponsors en lokale partners aan. Ze zorgen bovendien voor gebruik van sportaccommodaties en kunnen investeringen in de plaatselijke infrastructuur ondersteunen.
Het schrappen van een evenement maakt daarmee een politieke keuze financieel voelbaar. Een gastland kan vasthouden aan een verbod op Russische en Belarussische deelnemers, maar loopt het risico een wedstrijd, inkomsten en internationale aandacht kwijt te raken. De druk ontstaat niet door een expliciete verplichting om de nationale regels te wijzigen, maar door de mogelijkheid dat een evenement wordt verplaatst.
Dat kan ook andere Europese sportbonden beïnvloeden. Als landen vrezen dat zij toernooien of financiering verliezen wanneer zij Russische en Belarussische deelnemers weigeren, kunnen zij hun eigen beperkingen versoepelen. Zo verschuift de machtsbalans van nationale federaties naar internationale organisaties die bepalen onder welke voorwaarden een competitie wordt toegewezen.
Voor het Kremlin kan deelname onder nationale vlag bovendien propagandawaarde hebben. Overwinningen in bekende internationale toernooien kunnen worden gepresenteerd als bewijs dat Rusland opnieuw wordt erkend als normale internationale partner. Een vlag, volkslied en nationaal tenue geven die terugkeer een duidelijker politiek beeld dan deelname onder een neutrale status, ook al verandert een sportdeelname niets aan de voortgaande oorlog tegen Oekraïne.
De berichtgeving van EADaily over het conflict met Litouwen beschreef de beslissing in politieke termen. De UIPM zelf motiveerde het besluit met gelijke toegang tot de olympische kwalificatie. Die verschillende duidingen laten zien waarom de zaak verder reikt dan de vraag wie aan één wedstrijd mag deelnemen.
Voorlopig staat vast dat Kaunas de wereldbeker in 2027 kwijtraakt en dat Litouwse evenementen in 2028 onzeker zijn geworden. De openstaande kwestie is of andere internationale bonden hetzelfde mechanisme zullen gebruiken. Als dat gebeurt, kan de weigering om Russische en Belarussische sporters toe te laten voortaan niet alleen een nationale beleidskeuze zijn, maar ook leiden tot het verlies van grote internationale wedstrijden.
