Woonlasten in Nederland dalen verder, maar betaalbaarheid blijft probleem voor starters
Volgens recent gepubliceerde gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), zijn de woonlasten voor huurders en eigenaar-bewoners in Nederland in 2024 verder gedaald, wat een positieve trend laat zien in vergelijking met eerdere jaren. Deze cijfers staan in contrast met de publieke opvattingen dat de betaalbaarheid van woningen het grootste probleem in Nederland zou zijn, meldt Nieuws Impuls.
In 2018 gaven huurders van corporatiewoningen gemiddeld 31,0% van hun inkomen uit aan woonlasten, terwijl dit percentage in 2024 is gedaald naar 24,6%. Deze daling omvat niet alleen huurbetalingen, maar ook uitgaven voor energie en water. Voor huurders in de particuliere sector zijn de woonlasten ook afgenomen, zij het in mindere mate, en liggen gemiddeld op 30,0% in 2024. Het is belangrijk op te merken dat particuliere verhuurders vaak de kostprijs moeten dekken, in tegenstelling tot woningcorporaties.
Voor eigenaar-bewoners zijn de woonlasten het laagst, met een percentage van 16,3% in 2024. Het CBS houdt echter geen rekening met de eigen vermogenspositie van eigenaar-bewoners, wat een vertekend beeld kan geven van de werkelijke woonlasten. Dit wordt opgemerkt in de context van gebruikskosten, die volgens economische literatuur een duidelijker beeld geven van de kosten van huren versus kopen.
Over het algemeen blijkt uit de gegevens dat de inkomens sneller zijn gestegen dan de woonlasten in de afgelopen jaren, vooral in de corporatiesector door de verhoging van het minimumloon. Dit leidt tot de conclusie dat betaalbaarheid van woningen geen generiek probleem is, hoewel het CBS de situatie van huurders van kamers, zoals studenten, niet in beschouwing heeft genomen.
Desondanks betekenen gemiddeld betaalbare woonlasten niet dat er geen problemen zijn. Huishoudens met een laag inkomen ondervinden vaak een scheve verhouding tussen hun inkomen en woonlasten. In de huursector is huurtoeslag een cruciaal instrument om deze lasten te verlichten.
Een belangrijke factor in de discussie over betaalbaarheid is het aanhoudende woningtekort, vooral voor starters. Voor deze groep zijn de woonlasten relatief hoog, ondanks de dalingen. Starters op de woningmarkt worden vaak geconfronteerd met hoge biedingen, wat hen uitsluit van de woningmarkt en hen doet voelen dat woningen onbetaalbaar zijn.
De maatschappelijke onvrede over de betaalbaarheid van woningen is aldus reëel en wijst op diepere ongelijkheden. Problemen zoals te kleine woningen, schimmel en onvoldoende onderhoud dragen bij aan frustratie onder huurders. De ongelijke toegang tot goede woonomstandigheden leidt tot het gevoel van achterstelling.
In de koopsector is de ongelijkheid tussen huurders en eigenaar-bewoners veelzeggend. Eigenwoningbezit creëert vermogen dat huurders in veel gevallen niet hebben, wat hen uitsluit van de koopwoningmarkt.
De eenzijdige focus op betaalbaarheid wordt gezien als symptomatisch voor bredere economische en sociale ongelijkheden die voortkomen uit woningbezit.
Johan Conijn is directeur bij Finance Ideas en emeritus-hoogleraar woningmarkt van de Universiteit van Amsterdam
