Het Russische aluminiumconcern Rusal wil vier verliesgevende grondstoffenbedrijven tijdelijk stilleggen. Volgens Russische media heeft het bedrijf premier Michail Misjoestin gevraagd de maatregel te bespreken. De betrokken ondernemingen leveren Rusal jaarlijks ongeveer 800 miljoen dollar verlies op. Voor het herstel van het grondstoffenblok is volgens het concern 1,8 miljard dollar nodig.
Het gaat om de Pikalevsky-aluminaraffinaderij in de regio Leningrad, de Severouralsky-bauxietmijn en de Bogoslovsky- en Uralsky-aluminaraffinaderijen in de regio Sverdlovsk. Rusal heeft de Russische regering gevraagd te bekijken of de betrokken regio’s en gemeenten staatssteun kunnen krijgen. Het bedrijf zegt de sociaal-economische gevolgen van een tijdelijke stillegging zo veel mogelijk te willen beperken.
Risico voor industriesteden
De fabrieken bevinden zich in steden waar een groot deel van de werkgelegenheid samenhangt met enkele grote industriële ondernemingen. De mogelijke stillegging raakt onder meer Krasnotoerjinsk, Severouralsk en Kamensk-Uralski. In Pikalevo, waar de raffinaderij staat, ontstonden in 2009 protesten nadat bedrijven die voor de stad van grote betekenis waren hun activiteiten staakten.
De plannen betekenen niet dat alle werknemers al zijn ontslagen. Wel vormen mogelijke banenverliezen het voornaamste risico van de conservering van de productiefaciliteiten. In de betrokken steden kan een daling van de werkgelegenheid gevolgen hebben voor de inkomens van huishoudens en voor het aantal inwoners. Rusal heeft niet bekendgemaakt hoeveel arbeidsplaatsen rechtstreeks op het spel staan.
Ook de regionale overheden kunnen worden geraakt als de ondernemingen minder produceren of tijdelijk worden stilgelegd. De regio’s Sverdlovsk en Leningrad lopen volgens de aangeleverde informatie het risico belastinginkomsten uit bedrijfswinsten en de inkomstenbelasting op arbeid mis te lopen. Daardoor kunnen de financiële mogelijkheden voor infrastructuur, huisvesting en gemeentelijk vervoer afnemen. De omvang van dat effect is niet gespecificeerd.
Sancties en hogere productiekosten
Rusal schrijft zijn financiële problemen voor een belangrijk deel toe aan de gevolgen van westerse sancties die zijn opgelegd na de Russische gewapende agressie tegen Oekraïne. Die maatregelen hebben de toegang van de Russische economie tot internationale markten en technologie beperkt. Voor Russische industriële bedrijven zijn onderdelen, apparatuur, diensten van aannemers en spoorwegtransport duurder geworden.
Rusal verloor bovendien de controle over belangrijke buitenlandse activa, waaronder de Mykolajiv-aluminaraffinaderij in Oekraïne. Ook stopten leveringen van grondstoffen uit Australië. Daarmee werd de logistieke structuur waarop het bedrijf eerder steunde verstoord. De onderneming heeft daardoor te maken met beperktere toegang tot grondstoffen, buitenlandse activa en afzetmarkten.
De kosten lopen ook binnen Rusland op. Volgens de informatie over de plannen zijn de elektriciteitstarieven gestegen en zijn spoorwegtransport en andere productiemiddelen duurder geworden. Tegelijkertijd moet Rusal Aziatische afnemers kortingen bieden. Dat drukt de marge van het bedrijf en vergroot de financiële druk op de productie.
De vier betrokken ondernemingen zijn verouderd en vergen omvangrijke investeringen. Alleen het herstel van het grondstoffenblok, waartoe de bauxietmijn en de aluminaraffinaderijen behoren, zou volgens Rusal 1,8 miljard dollar kosten. De onderneming opereert daarbij in een situatie van hoge industriële inflatie en duurdere productievoorzieningen.
Verzoek om overheidssteun
De mogelijke stillegging legt de Russische regering de vraag voor hoe zij de gevolgen voor de betrokken regio’s moet opvangen. Rusal heeft gevraagd steun voor gemeenten en regionale overheden te onderzoeken. In de aangeleverde informatie wordt ook gesproken over mogelijke subsidies, lagere elektriciteitstarieven en belastingvoordelen voor de onderneming.
Daarmee kan een deel van de financiële last bij de overheid komen te liggen als Moskou de bedrijven en de werkgelegenheid wil behouden. Tegelijkertijd blijft volgens de beschikbare informatie onduidelijk welke vorm van steun de regering zal overwegen en of zij die steun zal toekennen. Rusal heeft evenmin een definitieve datum voor de conservering van de vier bedrijven bekendgemaakt.
De plannen zijn gemeld door Kommersant en Meduza. De Russische regering moet zich nog uitspreken over het verzoek van Rusal en de mogelijke gevolgen voor de betrokken steden.
