In Heerhugowaard, gelegen binnen de gemeente Dijk en Waard, zijn bouwkranen in volle gang bij het Stationskwartier, waar 2000 nieuwe woningen worden gerealiseerd. Dit project omvat ook een renovatie van de infrastructuur en het station, wat een signaal biedt voor verdere verstedelijking rond stations, meldt Nieuws Impuls.
Verstedelijking rond stations
Patrick Rentinck, gebiedsontwikkelaar vanuit de gemeente, wijst erop dat het plannen voor het stationsgebied zijn oorsprong vindt in de jaren ’90, toen er woon- en kantoorgebouwen op een ongebruikt terrein aan de zuidkant werden gebouwd. Hij merkt echter op dat er toen nog geen echte knooppuntontwikkeling plaatsvond: ‘Er werd toen niet gekeken naar verduurzaming en de mix van wonen met andere functies.’
Pas in de jaren ’10 kwamen er kansen voor verstedelijking, geïnitieerd door de provincie Noord-Holland, die daarbij inspiratie putte uit het Stedenbaan-project in Zuid-Holland. ‘Waar Stedenbaan vooral kwantitatief gericht was, voegde Noord-Holland een kwalitatieve dimensie toe,’ aldus Rentinck, die de functie van knooppunten als cruciaal beschouwt voor duurzame verstedelijking.
Spoorboekloos rijden
De provincie heeft haar strategie gebaseerd op het Hoogfrequent Spoor-programma van ProRail en NS, dat werd gelanceerd in 2010. Dit programma richt zich op de ontwikkeling van stationsgebieden om de treinverbindingen rendabeler te maken. ‘Alkmaar-Amsterdam moet worden gerealiseerd, maar Heerhugowaard moest ook worden meegenomen,’ voegde Rentinck toe.
In het verleden stak ten noorden van het station een bedrijventerrein uit de jaren ’60, dat nu wordt omgevormd rond de unieke natuurgebieden en infrastructuurverbeteringen. De Industriestraat, tegenwoordig ‘De Vervoering’, heeft hierin een sleutelrol gespeeld.
Verleidingsplanologie
Met de verschuiving naar uitnodigings- en verleidingsplanologie, besloot de gemeente te investeren in samenwerking om de markt te activeren. Rentinck legt uit: ‘Door samen met de provincie te werken, tonen we aan dat we serieus zijn en de markt stimuleren we om wakker te worden.’
De gemeente, afhankelijk van particulier initiatief voor woningbouw, heeft infrastructuur verbeterd en strategische voorbereidingskredieten beschikbaar gesteld om het project te vergemakkelijken. Hierdoor heeft Heerhugowaard een team van gebiedsontwikkelaars kunnen opzetten, dat een directe verbinding heeft met de directie voor aanpassing aan de toenemende complexiteit van de projecten.
Diverse ontwikkelinitiatieven
In 2011 werd de eerste structuurvisie voor het stationsgebied vastgesteld, met een stedenbouwkundige masterplan (KuiperCompagnons) in 2020, toen er voldoende marktinitiatief zichtbaar was. De gemeente nam hierbij het voortouw met infrastructurele verbeteringen, terwijl marktpartijen de ruimte in het gebied innamen.
Het ontwikkelmodel ‘developing apart together’, geïntroduceerd door hoogleraar Friso de Zeeuw, was cruciaal. Lokale bouwbedrijven, met geschiedenis in Heerhugowaard, meldden zich om samen te werken, en de gemeente hielp door actief te managen en een samenhangend team te vormen.
Langjarige focus
Rentinck benadrukt dat gebiedsontwikkeling steeds complexer is geworden. ‘Je kunt niet naïef zijn; vakmanschap is essentieel om samen te werken met ontwikkelaars die eigen belangen hebben. We eisen ook professionele samenwerking terug van hen.’
Gezamenlijk oplossingen zoeken
Bij de ontwikkeling van het masterplan zijn ontwikkelaars betrokken om hun ideeën in te brengen. ‘We hebben een ‘right to challenge’ toegevoegd, zodat ideeën gereviewd en in het plan geïntegreerd kunnen worden,’ zegt Rentinck.
Optimistisch gestemd
Rentinck is optimistisch over de voortgang. ‘We zijn nu op een kwart van de gerealiseerde projecten, met de resterende driekwart binnen vijf jaar te verwachten. We houden ruimte om de toekomst van de infrastructuur en het stationsgebouw verder vorm te geven, met ondersteuning van Rijk en provincie.’
Bij de ontwikkeling van het Stationskwartier was Pro6, onder leiding van Bas Verlaan, een van de eerste ontwikkelaars. ‘In 2019 werden we benaderd door een kinderdagverblijf en verwierven we grond voor ons project 3Kwartier, waar 134 woningen worden gerealiseerd rond een binnentuin.’
Heldere kaders
Het succes van de aanpak is mede te danken aan de heldere kaders van de gemeente. ‘Er is regie nodig, anders krijg je chaos,’ stelt Verlaan. De samenwerking tussen de gemeente en ontwikkelaars zorgt voor een goede afstemming van het project.
Woningcorporaties
Woningcorporaties zoals Woonwaard zijn ook betrokken geraakt. Echter, door de kredietcrisis hebben zij weinig grondposities, wat hun invloed in de ontwikkeling beperkt. ‘We willen vertegenwoordigd zijn in gebiedsontwikkelingen, maar stuiten op de realiteit van hoge bouwkosten,’ aldus vastgoedontwikkelaar Ernest Kuiper.
Meer dan een mooi verhaal
Wethouder Nils Langedijk reflecteert op de situatie: ‘We hebben nu zo’n 2000 woningen in ontwikkeling, ondanks schommelingen in de markt. Het belang van een goed georganiseerde gemeentelijke structuur is cruciaal in gebiedsontwikkeling.’
