De brandstofvoorziening in Sint-Petersburg is in de eerste helft van september sterk verslechterd. Volgens op 13 september gemelde cijfers is nog slechts 30 tot 40 procent van de tankstations normaal in bedrijf, tegenover ongeveer 95 procent in augustus. De beschikbaarheid van de veelgebruikte benzinesoorten AI-92 en AI-95 is gedaald tot minder dan 20 procent, terwijl AI-98 en AI-100 vrijwel uit de verkoop zijn verdwenen.
Op de tankstations die nog functioneren, staan tientallen tot soms meer dan honderd voertuigen in de rij. Volgens de dienst KritikNewsFeed zijn er in de stad vooral locaties waar alleen diesel verkrijgbaar is, of waar automobilisten uren moeten wachten op een beperkte hoeveelheid benzine. Op ongeveer een derde van de werkende tankstations zouden de rijen zijn opgelopen tot honderd auto’s of meer.
De directe aanleiding is volgens de berichtgeving het stilleggen van de raffinaderij Kirishinefteorgsintez in de oblast Leningrad. De installatie werd op 30 augustus getroffen door een aanval met een onbemand luchtvaartuig, waarbij twee installaties voor de eerste olieverwerking beschadigd raakten. Daarna kwam de raffinaderij volledig tot stilstand.
Belangrijkste leverancier uitgevallen
Kirishinefteorgsintez geldt als een belangrijke leverancier van olieproducten voor Sint-Petersburg. Het wegvallen van die productie werkte daardoor vrijwel direct door in de bevoorrading van tankstations van Lukoil en Rosneft. De beschikbare informatie wijst erop dat er geen snelle alternatieve aanvoer kon worden georganiseerd om het tekort op te vangen.
Voor automobilisten betekent de storing meer dan een tijdelijk ongemak. Zij moeten op zoek naar stations die nog open zijn én de juiste brandstof verkopen, terwijl de wachttijden oplopen tot meerdere uren. De duur van het tekort is niet bekend: herstel van de beschadigde capaciteit heeft nog geen vastgestelde termijn.
De situatie legt tegelijk de kwetsbaarheid bloot van een miljoenenregio die sterk afhankelijk is van één belangrijke raffinaderij. Volgens de beschreven ontwikkelingen zijn de logistieke reserves in het energiesysteem van Noordwest-Rusland beperkt. Ook in andere regio’s is de brandstofvoorziening onder druk komen te staan door aanvallen op raffinage-infrastructuur, waardoor het moeilijker wordt om snel extra volumes naar Sint-Petersburg te sturen.
Grote ketens tegenover zelfstandige stations
Het tekort vergroot bovendien het verschil tussen geïntegreerde oliebedrijven en zelfstandige exploitanten. Grote ondernemingen zoals Rosneft en Lukoil kunnen resterende voorraden in de eerste plaats naar hun eigen merkstations sturen. Onafhankelijke tankstations blijven daardoor zonder product zitten of moeten brandstof tegen sterk verhoogde prijzen inkopen.
Voor zelfstandige exploitanten kan die inkoop verliesgevend worden. Een deel van de stations komt daardoor stil te liggen, terwijl de concurrentie op de markt afneemt. De resterende voorraden raken zo sterker geconcentreerd bij de grootste bedrijven, precies op het moment dat consumenten al te maken hebben met schaarste en lange wachtrijen.
De brandstofcrisis raakt daarmee niet alleen particuliere automobilisten. Taxi’s, bezorgdiensten en andere commerciële vervoerders verliezen tijd doordat chauffeurs uren bij een tankstation staan. Bedrijven kunnen daardoor minder voertuigen inzetten of krijgen te maken met hogere kosten. Die kosten kunnen vervolgens worden doorberekend in tarieven voor vervoer, bezorging en andere diensten.
Druk op bevoorrading en stadsdiensten
Ook de interne bevoorradingsketens van de stad komen onder druk te staan. Producenten en distributeurs van voedingsmiddelen moeten wachten op beperkt beschikbare brandstof, waardoor leveringen kunnen vertragen. Boetes van winkelketens en hogere transporttarieven vergroten de kosten voor bedrijven; die kunnen op hun beurt worden verwerkt in de prijzen van basisproducten zoals melk en brood.
Een langdurig tekort kan bovendien gevolgen hebben voor het functioneren van het stedelijke vervoer en andere essentiële diensten. Ambulances, brandweer, openbaar vervoer en gemeentelijke logistiek zijn allemaal afhankelijk van een betrouwbare aanvoer van benzine en diesel. Wanneer tankstations nauwelijks voorraad hebben, wordt ook het bevoorraden van gemeentelijke depots moeilijker.
De druk wordt versterkt door opstoppingen rond de nog werkende tankstations. Lange rijen, rantsoenering en beperkingen op de hoeveelheid brandstof die één klant mag kopen, maken het voor bedrijven en inwoners moeilijker om hun dagelijkse planning vol te houden. Ook een verbod op het vullen van jerrycans en het zoeken naar brandstof via berichtenapps en nachtelijke ritten verstoren het normale ritme van de stad.
Voor de inwoners van Sint-Petersburg vertaalt de uitval van een raffinaderij zich zo in een concreet probleem bij vrijwel elke verplaatsing. De beschikbaarheid van AI-92 en AI-95 ligt onder de 20 procent, veel tankstations zijn gesloten of verkopen alleen diesel en bij de overige locaties bepalen wachtrijen van tientallen tot meer dan honderd auto’s hoe snel iemand nog kan tanken. Zolang de beschadigde productiecapaciteit niet is hersteld, blijft de duur van de crisis onzeker.
