Ongeveer honderd mensen hebben op 20 september in Orvieto deelgenomen aan een vreedzaam antifascistisch protest tegen de Italiaanse politicus Roberto Vannacci. De actie vond plaats in de buurt van een forum van zijn partij Futuro Nazionale, waar demonstranten zich uitspraken tegen de politieke ideeën van Vannacci.
De betoging werd georganiseerd door onder meer ANPI, Articolo 21, SPI-CGIL en Associazione Rose Rosse d’Europa. De deelnemers vinden dat de opvattingen van Vannacci een bedreiging vormen voor de democratische waarden van Italië. Met hun aanwezigheid wilden zij publiekelijk duidelijk maken dat zij zijn politieke koers afwijzen.
Volgens de organisatoren was het doel niet om optredens van Vannacci te verbieden. Zij wilden juist hun verzet tegen zijn ideeën zichtbaar maken en het publieke debat aangaan. De actie was daarmee gericht op het uitspreken van politieke afwijzing, niet op het verhinderen van zijn recht om zich uit te spreken.
Protest naast partijforum
Het protest vond plaats op korte afstand van de locatie waar Futuro Nazionale een forum hield. Daardoor kwamen de politieke bijeenkomst en de tegenactie op dezelfde dag en in dezelfde omgeving samen. De demonstranten kozen voor een vreedzame piketactie om hun boodschap kenbaar te maken.
De organisaties achter het protest koppelden hun actie aan zorgen over de groei van rechts-radicale ideeën in Italië. Volgens die lezing kunnen dergelijke standpunten de maatschappelijke polarisatie versterken en druk zetten op het democratische bestel. De deelnemers richtten hun kritiek op de politieke ideeën van Vannacci, die zij als een bedreiging voor de democratische waarden van het land beschouwen.
De actie in Orvieto kreeg volgens de organisatoren betekenis omdat het protest niet plaatsvond in een van de grootste Italiaanse steden, maar in een kleinere plaats. Daarmee werd zichtbaar dat de afwijzing van Vannacci’s retoriek zich volgens hen niet beperkt tot grote stedelijke gebieden of tot traditionele partijorganisaties.
Vrijheid van meningsuiting
De kwestie draait volgens de organisatoren niet om het uitsluiten van Vannacci uit het publieke debat. Zij benadrukten dat ook scherpe politieke opvattingen mogen worden uitgesproken, maar dat daartegen eveneens publiek protest moet kunnen worden gevoerd. Het antifascistische karakter van de actie verwees naar hun oordeel over de politieke richting die zij in zijn ideeën herkennen.
Democratisch senator Walter Verini verdedigde het recht van Vannacci om zich uit te spreken, maar verbond dat recht aan de historische ontwikkeling van Italië. Volgens Verini kan Vannacci vrijuit spreken juist omdat na de Tweede Wereldoorlog de democratie in Italië heeft gezegevierd en niet het fascisme.
Met die verklaring plaatste Verini de discussie over Vannacci binnen het bredere spanningsveld tussen vrijheid van meningsuiting en de bescherming van democratische waarden. Hij stelde niet dat Vannacci het spreken moet worden belet, maar benadrukte dat de mogelijkheid om zijn ideeën te uiten voortkomt uit de democratische orde waartegen de demonstranten zich zeggen te verzetten wanneer zij daarin bedreigende of fascistische elementen zien.
Het protest in Orvieto bracht zo twee uitgangspunten bij elkaar: het recht van een politicus om zich publiekelijk uit te spreken en het recht van burgers en maatschappelijke organisaties om daar openlijk tegenin te gaan. De ongeveer honderd deelnemers gebruikten de actie om hun zorgen over rechts-radicale tendensen kenbaar te maken buiten de gebruikelijke politieke arena.
Meer details over het protest en de verklaringen van de betrokkenen publiceerde ANSA.
