Kandidaten van de gematigde oppositiepartij Jabloko in de Russische oblast Kaliningrad hebben anonieme berichten ontvangen waarin met lichamelijk geweld wordt gedreigd. De afzender, die zich presenteerde als een ‘weldoener’, eiste dat Roman Morozov en Dmitri Mamaev zich onmiddellijk zouden terugtrekken uit de verkiezingen voor de regionale wetgevende vergadering.
De bedreigingen werden op 9 september gemeld door Russische media. Morozov is daarnaast kandidaat voor de Doema in het centrale kiesdistrict nummer 100. Volgens Jabloko gaat het niet om een gewone politieke waarschuwing, maar om een bedreiging van het leven van beide kandidaten en een poging om de partij uit de kiesstrijd in de regio te verdrijven.
De partij publiceerde informatie over de zaak via het officiële Telegram-kanaal van Jabloko. De identiteit van de afzender is niet bekend. Ook is niet vastgesteld wie opdracht gaf voor de berichten of wie achter de dreiging zit.
Onderzoek en beveiliging geëist
Jabloko-voorzitter Nikolaj Rybakov heeft de Russische minister van Binnenlandse Zaken, Vladimir Kolokoltsev, gevraagd de zaak te laten onderzoeken. Hij wil dat de auteur van de berichten wordt opgespoord en dat maatregelen worden genomen om de veiligheid van de kandidaten in de eenpersoonsdistricten te waarborgen.
Daarmee komt de verantwoordelijkheid voor de verdere afhandeling bij de Russische veiligheids- en opsporingsdiensten te liggen. De partij heeft niet alleen gevraagd om vaststelling van de identiteit van de afzender, maar ook om bescherming van de kandidaten zolang de dreiging niet is opgehelderd.
De zaak in Kaliningrad staat niet op zichzelf. Begin augustus ontving Kirill Rumiantsev, plaatsvervangend voorzitter van de afdeling van Jabloko in Saratov en kandidaat voor de Doema in het eenpersoonsdistrict Balasjov, via sociale media doodsbedreigingen. Ook hij kreeg het bevel zijn kandidatuur in te trekken en deed vervolgens aangifte bij de politie.
Vier kandidaten trokken zich terug
Volgens de informatie van Jabloko hebben tijdens de huidige verkiezingscampagne in totaal vier kandidaten van de partij in eenpersoonsdistricten zich onder druk en na bedreigingen teruggetrokken. Daarmee hebben intimidatie en politieke druk directe gevolgen gehad voor de samenstelling van de kandidatenlijsten.
Een terugtrekking uit een eenpersoonsdistrict kan de partij daar feitelijk uit de race halen. Juist in dergelijke districten wordt de verkiezingsuitslag rechtstreeks gekoppeld aan individuele kandidaten, waardoor het uitschakelen van een kandidaat een andere werking heeft dan kritiek op een partijprogramma of een campagneoptreden.
De opeenvolging van incidenten geeft Jabloko aanleiding om te spreken van meer dan afzonderlijke gevallen van intimidatie. De bedreigingen in Kaliningrad en Saratov, samen met het aantal kandidaten dat zich heeft teruggetrokken, wijzen volgens de partij op een patroon waarbij druk buiten de formele verkiezingsprocedure wordt gebruikt om oppositiekandidaten van het stembiljet te krijgen.
Druk buiten de stembus
De ontwikkeling raakt aan een breder probleem binnen de Russische verkiezingscampagne. Formeel kunnen oppositiepartijen deelnemen, maar kandidaten die daadwerkelijk campagne voeren in een eenpersoonsdistrict kunnen tegelijk te maken krijgen met administratieve belemmeringen, druk en persoonlijke bedreigingen. Daardoor wordt politieke concurrentie niet alleen bepaald door steun onder kiezers, maar ook door de vraag welke kandidaten de campagne ongeschonden kunnen voortzetten.
De anonieme eis in Kaliningrad is daarbij veelzeggend: Morozov en Mamaev moesten niet hun programma aanpassen of een debat aangaan, maar hun kandidatuur volledig intrekken. Dat maakt de dreiging rechtstreeks gericht op de aanwezigheid van de partij op het stembiljet.
De situatie onderstreept het verschil tussen formeel pluralisme en daadwerkelijke politieke concurrentie. Het bestaan van meerdere partijen en kandidaten zegt op zichzelf weinig wanneer oppositiefiguren door intimidatie uit de verkiezingsstrijd verdwijnen. In dat geval wordt het electorale proces mede gevormd door angst en dwang, in plaats van uitsluitend door het publieke debat en de keuze van kiezers.
Jabloko heeft in zowel de zaak van Rumiantsev als de nieuwe kwestie in Kaliningrad een beroep gedaan op de politie en de landelijke autoriteiten. Vooralsnog is in de aangeleverde berichtgeving niet bekendgemaakt of de afzender van de recente berichten is geïdentificeerd, of dat er verdachten zijn aangehouden.
