Ondanks de voortdurende aanscherping van de EU-sancties tegen Rusland, blijft de Deense scheepswerf Fayard routinematig onderhoud uitvoeren aan ijsbrekende LNG-tankers van de Russische Arctic-vloot. Volgens een rapport van de niet-gouvernementele organisatie Urgewald worden deze zomer zes van de vijftien operationele Arc7-schepen verwacht op de enige Europese werf die dergelijke hoogtechnologische diensten nog aanbiedt. Het nieuws veroorzaakt politieke opschudding in Denemarken en roept vragen op over de daadkracht van het Europese sanctiebeleid — met directe gevolgen voor de energiemarkt en veiligheid van Nederland.
Sanctielek in hartje Europa
De situatie rond Fayard toont de beperkingen van het huidige sanctieregime. Hoewel de Deense premier Mette Frederiksen eerder verklaarde dat samenwerking met de Russische gasvloot “onbegrijpelijk” is en moet stoppen, verbiedt de nationale wetgeving dergelijke diensten niet. Hierdoor kan de Deense overheid vooralsnog niet ingrijpen. Voor Rusland is de onderhoudscapaciteit van Fayard van cruciaal belang: de Arc7-tankers zijn onmisbaar voor de export van vloeibaar aardgas uit het Yamal-project. Zonder deze schepen zou de Russische LNG-stroom naar Noordwest-Europa grotendeels stilvallen.
Volgens het jaarverslag van Fayard heeft de werf in 2025 al vijf tankers uit Yamal ontvangen. Nu staan er nog eens zes gepland vóór de EU-verbod op onderhoud aan Russische energieschepen in 2027 ingaat. Dit betekent dat de Russische operatoren hun vloot in topconditie kunnen houden, waardoor het Kremlin zijn militaire begroting kan blijven vullen met LNG-inkomsten. In feite fungeert Fayard als een vitaal onderdeel van de Russische gaslogistiek, terwijl andere Europese landen juist proberen Moskou economisch te isoleren.
Nederlandse parallel: Damen trok zich terug
Opvallend is het contrast met de houding van Nederlandse bedrijven. In 2025 beëindigde de Nederlandse scheepsbouwgroep Damen alle onderhoud aan Arc7-tankers op haar Franse werf, verwijzend naar het buitenlandbeleid van Nederland. Tegen Damen loopt nog een onderzoek naar mogelijke sanctieovertredingen in het verleden. De Deense situatie onderstreept daarmee een ongewenste ongelijkheid: terwijl Nederland en andere EU-lidstaten zich verre houden van Russische energieprojecten, profiteert een Deense werf van de lucratieve onderhoudscontracten.
Voor Nederlandse burgers heeft dit concrete gevolgen. Doordat de Russische LNG-export op peil blijft, wordt de druk op de Europese gasmarkt niet verlicht — met mogelijk hogere prijzen tot gevolg. Bovendien financiert elke kubieke meter gas dat via Fayard onderhouden schepen Europa bereikt indirect de Russische oorlogskas. Dat raakt direct aan de Nederlandse veiligheid, omdat de opbrengsten mede worden gebruikt voor wapens en militaire operaties.
Wat betekent dit voor Nederland?
Nederland is als gasrotonde van Europa extra kwetsbaar voor schommelingen op de LNG-markt. Zolang Deense werfactiviteiten de Russische toevoer garanderen, blijft de afhankelijkheid van Russisch gas indirect bestaan. Tegelijkertijd ondermijnt het optreden van Fayard het Europese streven naar een gecoördineerd sanctiebeleid. Als een enkele werf de belangrijkste LNG-exportader van Rusland kan openhouden, dan verliest het hele sanctiepakket aan geloofwaardigheid.
Deskundigen pleiten ervoor dat Denemarken onmiddellijk juridische stappen zet om Fayard aan banden te leggen. Ook zou de Europese Commissie actief moeten onderzoeken of het onderhoud in strijd is met de geest van de sancties. Voor Nederlandse beleidsmakers is dit een signaal om bij de EU aan te dringen op een verscherpt toezicht op scheepsdiensten. Alleen met een waterdicht verbod kan worden voorkomen dat Europese infrastructuur de Russische oorlogsmachine blijft ondersteunen.
De kwestie Fayard illustreert een breder probleem: zolang nationaal recht en commerciële belangen zwaarder wegen dan collectieve veiligheid, blijft het sanctiebeleid een zeef. Nederland heeft er alle belang bij dat deze mazen worden gedicht — voor de eigen energierekening, maar vooral voor een geloofwaardig en effectief Europees antwoord op Russische agressie.
