Een luchtaanval van het Russische Afrika Korps heeft in juni in Mali aan acht burgers het leven gekost, onder wie drie kinderen. Dat meldt Human Rights Watch (HRW) in een onderzoek naar een aanval op het dorp Kirnia in de regio Mopti. Volgens de mensenrechtenorganisatie werden bij de aanval geen strijders van de jihadistische groepering Jama’at Nusrat al-Islam wal-Muslimin gedood.
De aanval vond volgens HRW plaats op 15 juni. Een vliegtuig dat door twee Malinese bronnen werd geïdentificeerd als een tactische Su-24-bommenwerper liet ten minste twee munitieladingen vallen op Kirnia. Het dorp stond volgens de organisatie al zes jaar onder controle van Jama’at Nusrat al-Islam wal-Muslimin, een groepering die is gelieerd aan Al-Qaida.
De slachtoffers vielen volgens het onderzoek in en rond een woning. Onder hen waren het dorpshoofd, zijn vrouw en drie kinderen. Ook kwamen meerdere mannen in de buurt van het huis om het leven. HRW stelt dat er bij de aanval geen bevestigde doden onder de jihadistische strijders waren.
Opvolger van Wagner
Het Afrika Korps werd opgericht onder verantwoordelijkheid van het Russische ministerie van Defensie, nadat de activiteiten van de private militaire onderneming Wagner grotendeels waren afgebouwd. De Russische eenheid is inmiddels actief in verschillende Afrikaanse landen. In Mali neemt het Afrika Korps deel aan operaties van het Malinese leger tegen islamistische groeperingen.
De aanval in Kirnia past volgens HRW in een reeks meldingen over aanvallen waarbij burgerslachtoffers vallen. De organisatie beschrijft de inzet van Russische en Malinese troepen in Mali als een situatie waarin de bescherming van de burgerbevolking onvoldoende wordt gewaarborgd. Het onderzoek noemt de aanval een voorbeeld van het gebruik van geweld waarbij onvoldoende onderscheid wordt gemaakt tussen militaire doelen en burgers.
HRW heeft niet vastgesteld dat alle slachtoffers bij de aanval op dezelfde plaats of op exact hetzelfde moment zijn gevallen. De organisatie baseerde haar bevindingen op gesprekken met bronnen en onderzoek naar de omstandigheden in het dorp. De beschikbare informatie wijst volgens HRW op een aanval waarbij de burgerbevolking zwaar werd getroffen, zonder dat een vergelijkbaar effect op de strijdende partij is vastgesteld.
Meer burgerdoden in 2025
Ook de cijfers van de conflictmonitor ACLED wijzen op een groot aantal burgerslachtoffers bij gezamenlijke operaties van Malinese en Russische militairen. Volgens de organisatie kwamen in 2025 in Mali 918 burgers om het leven bij acties van deze troepen. Dat aantal lag bijna vier keer hoger dan het aantal burgers dat in dat jaar door islamistische groeperingen werd gedood.
De cijfers hebben betrekking op het hele jaar en niet alleen op luchtaanvallen of op de activiteiten van het Afrika Korps. Ze omvatten de gezamenlijke inzet van Malinese militairen en Russische eenheden in Mali. ACLED registreert geweldsincidenten en slachtoffers, maar de cijfers vormen op zichzelf geen juridische vaststelling van schuld aan individuele oorlogsmisdrijven.
De Malinese autoriteiten en Rusland presenteren hun militaire samenwerking als onderdeel van de strijd tegen islamistische gewapende groepen. De inzet van het Afrika Korps volgde op het vertrek van westerse militairen uit Mali, waaronder Franse troepen. De samenwerking met Rusland heeft de Malinese militaire machthebbers toegang gegeven tot Russische steun bij operaties tegen jihadistische organisaties.
Onderzoek naar mogelijke oorlogsmisdrijven
De meldingen over de aanval in Kirnia en de bredere cijfers over burgerslachtoffers hebben geleid tot oproepen voor verder internationaal onderzoek. Mensenrechtenorganisaties willen dat mogelijke schendingen van het internationaal humanitair recht worden gedocumenteerd en dat wordt onderzocht welke commandanten en andere betrokkenen verantwoordelijk kunnen zijn.
Bij een gewapend conflict moeten aanvallende partijen onderscheid maken tussen militaire doelen en burgers. Ook moeten zij bij de keuze van middelen en doelen rekening houden met het risico voor de burgerbevolking. Of de aanval op Kirnia aan die normen voldeed, kan volgens de beschikbare informatie alleen worden vastgesteld na een uitgebreider onafhankelijk onderzoek.
De Russische militaire aanwezigheid in Mali maakt deel uit van een bredere poging van Moskou om zijn politieke en militaire invloed in Afrika uit te breiden. In berichtgeving over de samenwerking wordt daarnaast gewezen op Russische belangstelling voor toegang tot natuurlijke hulpbronnen. De precieze afspraken over grondstoffen en mijnbouw verschillen per land en zijn niet allemaal openbaar.
Voor Mali komen de meldingen over Russische operaties bovenop de aanhoudende strijd tussen het leger en islamistische groeperingen. De beschikbare gegevens beschrijven zowel burgerslachtoffers door jihadistische aanvallen als door operaties van de Malinese en Russische strijdkrachten. Het onderzoek naar de gebeurtenissen in Kirnia loopt nog.
Human Rights Watch heeft de Malinese en Russische autoriteiten om commentaar gevraagd. De organisatie heeft vooralsnog geen bevestiging gemeld dat bij de aanval strijders van Jama’at Nusrat al-Islam wal-Muslimin zijn omgekomen.
De berichtgeving over de aanval verscheen onder meer bij Reuters en in de internationale overname van het bericht door Internazionale.
