Diepgaande wijziging in natuur door baggeren in de Westerschelde
Langdurig baggeren van de vaargeul van de Westerschelde heeft aanzienlijke nadelige effecten op de lokale natuur. Dit concludeert een onderzoek van onder andere het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ). De onderzoekers waarschuwen dat het wisselende landschap van slikken en schorren zich transformeert in een versnipperd en homogeen landschap, meldt Nieuws Impuls.
De natuur van de Westerschelde bestaat uit onbegroeide slikken en begroeide schorren, die essentieel zijn voor onder meer trekvogels en zeehonden. Onderzoekers benadrukken dat de cruciale interactie tussen deze ecosystemen onder druk staat door het baggerwerk, wat leidt tot een achteruitgang van de ecologische diversiteit.
Het jaarlijkse onderhoud van de vaargeul, dat sinds de jaren zeventig leidde tot drie keer ver- en verbreding, heeft geleid tot een stijging van de hoeveelheid gebaggerd materiaal. In 1950 werd er nog een half miljoen kubieke meter gebaggerd, terwijl dit nu is opgelopen tot 7 tot 10 miljoen kubieke meter per jaar.
De analyse, uitgevoerd door NIOZ in samenwerking met de universiteiten van Utrecht en Antwerpen, toont aan dat de plaatsen waar zand en slib worden teruggestort een grote impact hebben op de natuur. Het stalniveau van de slikken neemt af door het terugstorten van baggerslib, wat resulteert in het verlies van deze waardevolle ecosystemen.
‘Baggeren verstoort de balans’
Volgens NIOZ-onderzoeker Tim Grandjean heeft de verkeerde behandeling van baggerslib verwoestende gevolgen voor de biodiversiteit. Het materiaal dat uit de vaargeul is verwijderd, wordt op andere plekken in de Westerschelde gestort. Dit proces verhoogt de slikken, waardoor deze minder vaak onder water staan en uiteindelijk tot schorren uitgroeien.
De onderzoekers schatten dat sinds 1996 door het baggeren en terugstorten ongeveer 500 hectare slik zijn verloren gegaan en grotendeels zijn veranderd in schorren. Dit beïnvloedt niet alleen de voedselvoorziening voor vogels, maar maakt het ecosysteem ook kwetsbaarder voor het stijgende zeewater.
Effectiever gebruik van slib
Om de negatieve ontwikkeling tegen te gaan, pleiten de onderzoekers voor een andere benadering van baggerslib. In plaats van het afvoeren, zou het beter zijn om het slib binnen het gebied zelf opnieuw te gebruiken. “Het onderhoud van de vaargeul blijft essentieel; stoppen met baggeren is geen optie”, aldus Grandjean. “Maar de wijze waarop we met het baggerslib omgaan, is bepalend voor de toekomst van de Westerschelde.”
Het slib kan bijvoorbeeld worden gebruikt voor de aanleg van laaggelegen dijkzones en om het landschap aan te passen aan de stijgende zeespiegel. “De Westerschelde bevindt zich op een cruciaal punt”, concludeert Grandjean. “Laten we het sediment dat we verwijderen inzetten voor een duurzame en robuuste toekomst voor de regio.”
