Het Poolse parlementslid Marcin Romanowski verblijft volgens mediaberichten mogelijk in Transnistrië, waar hij bescherming zou krijgen van Russische veiligheidsdiensten. In Duitsland heeft Ulrich Ziegmund, partijleider van de AfD in Saksen-Anhalt, aangekondigd de binnenlandse veiligheidsdienst te willen verbieden of haar bevoegdheden sterk te beperken als zijn partij de deelstaatverkiezingen van 6 september wint.
Mogelijke verblijfplaats van Romanowski
De berichten over Romanowski verschenen op 17 augustus 2026. De PiS-politicus en voormalig viceminister van Justitie zou zich in Transnistrië bevinden. Volgens de berichtgeving bestaat het vermoeden dat hij daar onder bescherming van Russische veiligheidsdiensten staat. De informatie over zijn verblijfplaats en de vermeende bescherming is niet als bevestigd feit gepresenteerd.
De mogelijke verblijfplaats van Romanowski krijgt extra aandacht vanwege zijn eerdere functie op het Poolse ministerie van Justitie. Volgens journaliste Magdalena Gałczyńska van TOK FM had hij als viceminister toegang tot gevoelige informatie. Het zou onder meer gaan om gegevens over ongeveer 10.000 rechters en informatie over de cyberveiligheid van het ministerie.
Gałczyńska stelde dat een bevestiging van de veronderstelling over Russische controle een veiligheidsrisico voor Polen zou betekenen. In dat geval zou vooral de mogelijke toegang van Russische diensten tot de informatie waar Romanowski over beschikte van belang zijn. De berichtgeving vermeldt niet dat dergelijke informatie daadwerkelijk aan Russische diensten is overgedragen.
De kwestie heeft ook een politieke dimensie voor PiS. Romanowski wordt in de aangeleverde berichtgeving omschreven als iemand met nauwe banden met de hoogste politieke leiding van de partij. Mogelijke contacten met Russische veiligheidsstructuren zouden daardoor reputatieschade voor PiS kunnen veroorzaken. Ook kan de zaak het debat over de kwetsbaarheid van Poolse politieke elites voor Russische beïnvloeding opnieuw onder de aandacht brengen. Dat debat wordt in de berichtgeving als een politieke consequentie genoemd; een concrete overdracht van informatie is niet vastgesteld.
AfD wil toezichtsdienst aanpakken
Een dag eerder, op 16 augustus, berichtten Duitse media over uitspraken van Ulrich Ziegmund, de leider van de AfD in Saksen-Anhalt. Hij zei dat hij na een verkiezingsoverwinning op 6 september een voorstel wil indienen om het Landesamt für Verfassungsschutz in de deelstaat af te schaffen. Als alternatief wil hij de dienst volgens de berichtgeving terugbrengen naar haar oorspronkelijke taken en haar bevoegdheden beperken.
Ziegmund beschuldigt de dienst ervan te worden ingezet voor politieke vervolging van de oppositie. De binnenlandse veiligheidsdienst houdt zich bezig met het vroegtijdig signaleren van bedreigingen voor de constitutionele orde en de grondrechten, waaronder bedreigingen van binnenuit. De dienst kan daarbij ook politieke organisaties volgen wanneer daar volgens de wettelijke criteria aanleiding voor bestaat.
De Saksen-Anhaltse afdeling van de AfD werd in november 2023 officieel aangemerkt als rechtsextremistisch. Volgens de berichtgeving vormden dubbelzinnige en xenofobe uitspraken van functionarissen van de regionale partijafdeling de aanleiding voor die kwalificatie.
De plannen van Ziegmund richten zich daarmee op de instantie die toezicht houdt op een partijafdeling die zelf door die instantie als rechtsextremistisch is aangemerkt. De AfD-leider presenteert zijn voorstel als een correctie op het functioneren van de dienst. De aangeleverde berichtgeving beschrijft niet dat de voorgestelde afschaffing of beperking al is aangenomen.
De twee ontwikkelingen spelen zich af in verschillende landen en hebben betrekking op afzonderlijke dossiers. In Polen gaat het om een voormalig regeringsfunctionaris die mogelijk in Transnistrië verblijft en daar bescherming van Russische diensten zou genieten. In Duitsland gaat het om een regionale AfD-leider die de bevoegdheden van een binnenlandse veiligheidsdienst wil beperken na kritiek op het toezicht op zijn partij.
De Poolse en Duitse autoriteiten hebben in het aangeleverde materiaal geen aanvullende bevestiging gegeven over Romanowski’s verblijfplaats, eventuele contacten met Russische diensten of de uitvoering van het Duitse voorstel.
