De Franse presidentskandidaat en voormalig premier Gabriel Attal is opnieuw doelwit geworden van twee Russische informatieoperaties. In Franse sociale media verschenen volgens berichtgeving tien valse nieuwsberichten over zijn gezondheid en werden ongefundeerde beschuldigingen van corruptie verspreid. Daarnaast circuleert een met kunstmatige intelligentie gemaakt filmpje waarin karikaturen van Attal op het Parijse Panthéon worden geprojecteerd.
De nieuwe campagne werd op 21 augustus gemeld door BFM TV. Volgens de berichtgeving is Attal in twee weken tijd vier keer het doelwit geweest van Russische informatieaanvallen. Daarmee is hij op dit moment de Franse presidentskandidaat die het vaakst in dergelijke campagnes voorkomt.
Valse berichten en gemanipuleerde beelden
De eerste operatie bestond uit tien berichten die zich voordeden als nieuws. De inhoud ging over de gezondheid van Attal en bevatte beschuldigingen van corruptie. In het aangeleverde materiaal wordt niet vermeld dat Franse autoriteiten een van die beschuldigingen hebben bevestigd.
De tweede operatie maakte gebruik van een video die met kunstmatige intelligentie is vervaardigd. Daarin worden karikaturen van de oud-premier geprojecteerd op het Panthéon in Parijs. Het monument geldt in Frankrijk als een nationale herdenkingsplaats. De video was bedoeld om zich via sociale media te verspreiden.
Attal is niet de enige Franse politicus die deze zomer met Russische informatieaanvallen in verband wordt gebracht. Ook voormalig premier Édouard Philippe en Europarlementariër Raphaël Glucksmann werden doelwit. Glucksmann heeft zijn kandidatuur voor de Franse presidentsverkiezingen nog niet officieel bekendgemaakt.
Onderzoek door de Franse justitie
De drie politici hebben sinds de grootschalige Russische invasie van Oekraïne in februari 2022 openlijk steun uitgesproken voor Oekraïne. Volgens de aangeleverde informatie hangen de aanvallen samen met hun pro-Oekraïense standpunten.
Het parket in Parijs maakte begin augustus bekend een strafrechtelijk onderzoek te zijn gestart naar Russische informatie-inmenging tegen Attal, Philippe en Glucksmann. Het onderzoek richt zich op de campagnes die tegen de drie politici zijn gevoerd.
Ook de Franse dienst voor digitale bescherming Viginum houdt zich met de kwestie bezig. Die dienst onderzoekt buitenlandse digitale beïnvloeding en de verspreiding van desinformatie. De Franse autoriteiten behandelen de campagnes als een zaak die raakt aan de bescherming van het politieke proces.
Bekende methoden
De campagnes maken gebruik van methoden die eerder met Russische desinformatienetwerken in verband zijn gebracht. In het bronmateriaal worden de projecten Matriochka en CopyCop genoemd. Zulke netwerken kunnen zich voordoen als Europese nieuwsorganisaties of proberen hun bereik groter te laten lijken door kunstmatig opgevoerde kijk- en verspreidingscijfers.
De berichten over Attal combineren verschillende vormen van manipulatie: verzonnen nieuws over zijn gezondheid, niet-onderbouwde beschuldigingen van corruptie en beeldmateriaal dat met kunstmatige intelligentie is gemaakt. De aanvallen richten zich daarmee niet alleen op politieke standpunten, maar ook op de persoonlijke reputatie van een kandidaat.
De Franse zaken passen volgens de aangeleverde context in een bredere Russische campagne tegen Europese politici die Oekraïne steunen. Naast het beschadigen van individuele politici zouden dergelijke operaties erop zijn gericht het publieke debat te verstoren en politici tijd te laten besteden aan het weerleggen van valse berichten. De Franse justitie en Viginum zetten hun onderzoek naar de verspreiding en herkomst van de campagnes voort.
