Versnelde veranderingen in de wereldzeeën bedreigen ecosystemen en mensenlevens
Onderzoekers signaleren ingrijpende veranderingen in de oceanen die invloed hebben op ecosystemen, visserij en daarmee de wereldwijde voedselvoorziening, evenals op het leven van mensen en de regulering van het klimaat. De oceaan absorbeert 90 procent van de warmte die voortkomt uit broeikasgasemissies. Sinds de jaren ’60 versnelt de opwarming van zeewater, wat volgens de onderzoekers wijst op een gevaarlijk onevenwicht in de aarde door klimaatverandering, meldt Nieuws Impuls.
Deze snelle veranderingen vormen een aanzienlijke bedreiging voor verschillende mariene diersoorten. Wereldwijd zijn oceanen vervuild met plastic afval van alle continenten. Daarnaast hebben de afgelopen twee jaar ‘uitzonderlijk intense en aanhoudende hittegolven’ op zee plaatsgevonden. In 2023 ervoeren bepaalde gebieden in de Atlantische Oceaan op meer dan 300 dagen van het jaar ‘mariene’ hittegolven. Het wereldwijde gemiddelde van het wateroppervlak bereikte in 2024 een recordtemperatuur van 21 graden Celsius.
‘Heel erg verontrustend’
Erik van Sebille, hoogleraar oceanografie aan de Universiteit Utrecht, noemde de resultaten van het overzichtsrapport ‘heel erg verontrustend’. Hij werkte niet mee aan het rapport, maar benadrukte dat de opwarming van de oceaan minstens evenveel aandacht verdient als die van de atmosfeer.
Moeilijk te stoppen
De veranderingen in de enorme oceaan ontwikkelen zich langzaam, maar net als bij een diesellocomotief is het eenmaal begonnen proces moeilijk te stoppen, aldus Van Sebille. Dit geldt voor de opwarming van het water, de ecosystemen en de zeestromingen. Een mogelijk stilvallen van de golfstroom AMOC kan eveneens leiden tot een aanzienlijke afkoeling in West-Europa, terwijl andere delen van de wereld juist verder opwarmen.
Van Sebille benadrukt dat Copernicus goed werk levert door alle meetdata van satellieten, schepen en drijvende meetinstrumenten te combineren, wat een duidelijk overzicht biedt van de huidige situatie. Hij is van mening dat de bevindingen een krachtige aanmoediging zouden moeten zijn om de uitstoot van broeikasgassen snel te verminderen, om verdere versnelde veranderingen te voorkomen.
Zeespiegelstijging bedreigt werelderfgoed
De zeespiegel stijgt als gevolg van smeltende ijskappen en de uitzetting van zeewater in een recordtempo, wat de zorgen over woningen en cultureel erfgoed vergroot. Tussen 1901 en 2024 steeg de wereldwijde zeespiegel met gemiddeld 22,8 centimeter, wat het risico op overstromingen vergroot. Ongeveer 200 miljoen mensen wonen in Europese kustgebieden, en veel Unesco-werelderfgoedlocaties komen in de komende eeuwen onder water te staan door deze stijging.
In 2023 had de Middellandse Zee de langste hittegolf ooit gemeten, met een temperatuur van het zeewateroppervlak die 4,3 graden Celsius boven normaal lag.
Warmer zeewater, invasieve soorten
De opwarming van het zeewater leidt tot de komst van invasieve soorten die in bepaalde gebieden van oudsher niet voorkomen. In Italië veroorzaken deze soorten aanzienlijke schade, zoals de Atlantische blauwe krab die de mosselproductie in de Po-delta met 75 tot 100 procent heeft doen ineenstorten. Bovendien brengen baardvuurwormen de visserij op Sicilië in problemen.
Het drijvende zee-ijs bij de Noord- en Zuidpool vertoont een dalende trend. In maart vond men in het Noordpoolgebied ongeveer 1,2 miljoen vierkante kilometer minder zee-ijs dan het langjarig gemiddelde in de winter, een gebied vier keer zo groot als Polen. Het zee-ijs rond Antarctica was in februari van dit jaar 0,6 miljoen vierkante kilometer kleiner dan het gemiddelde, wat twee keer zo groot is als Italië.
